Ký sinh trùng đường ruột ở chó và cách điều trị

Có rất nhiều loại giun sống ở ruột chó. Ngay cả những người có kinh nghiệm nuôi chó vẫn thường không hiểu tác hại của giun sán và cách giết sao cho hữu hiệu nhất. Có người lúc nào cũng hay e sợ chó của mình có giun và cứ cho uống thuốc dù không biết có giun thật sự hay không. Vài người thì lại hoàn toàn chẳng chú ý gì đến bệnh trạng của chó cả.

Nếu cho chó uống thuốc bừa bãi khi không biết chắc nó có giun hay không và có loại giun nào, điều đó thật sự nguy hiểm. Ta biết rằng mọi loại thuốc diệt giun nói riêng và diệt ký sinh trùng nói chung đều rất độc hại, chỉ được dùng khi biết chắc rằng chó có giun và giun đó thuộc loại nào.

Khi chó con thôi bú, thường hay có giun đũa (Toxocara canis) và cần phải được chữa ngay. Hầu như chẳng bao giờ một lứa chó con lớn lên mà không bị giun trong thời kỳ thôi bú. Một khi chó con được chữa khỏi bịnh nó sẽ lớn lên cực nhanh và mạnh khoẻ hẳn ra.

Nêu biết con chó của bạn có thật sự có giun hay không, phải xem xét phân chó hoặc lấy ra một ít phân đem đến bác sĩ thú y hoặc tới phòng thí nghiệm sinh học để được xét nghiệm bằng hiển vi.

Tất cả các loại thuốc giun sán,…nói chung đều có thể tống các loại giun khác ra, ngoài loại giun cần thuốc chuyên trị nhưng tốt hơn là dùng loại thuốc thích hợp với từng loại giun một, và chú ý không cho chó uống thuốc giun trừ khi thật sự cần thiết.

GIUN ĐŨA

Đây là một loại giun lớn nhất có trong ruột chó, dài khoảng từ 2,5 cm tới 20 cm, con cái lớn hơn con đực. Mỗi khi bị tống ra ngoài (từ ruột ra hoặc từ miệng ra khi chó mửa) chúng thường nằm cuộn lại như một lò xo.Có hai loại giun đũa ở ruột chó: Toxocara cans và toxascair le-onina, hình dạng rất giống nhau, chỉ khác vài chi tiết trong quá trình phát triển mà thôi. Vì vậy ta không cần phân biệt giữa hai loại nầy.

Trứng giun đũa đẻ trong ruột vật chủ, sau đó được tống ra ngoài theo phân. Phân nầy bị các các con chó khác (hoặc một con thú khác) nuốt vào và trứng nằm trong ruột non, sau 12 đến 16 ngày trứng sẽ phát triển hoàn chỉnh nếu có điều kiện thích hợp.

Có khi chó mới đẻ ra đã có sẵn giun rồi, vì chó mẹ có giun. Vì thế, ta thường phát hiện ra giun trưởng thành ở những con chó rất nhỏ.

Giun đũa gây ra nhiều tác hại cho chó con. Triệu chứng thông thường nhất là chó con chậm lớn rối loạn tiêu hoá, sau khi ăn thì bụng căng phồng, phình to. Lông trở nên khô, thiếu độ mượt mà, hơi thở ra có mùi ngọt ngọt đặc biệt. Giun đũa với số lượng lớn có thể làm nghẹt ruột và thậm chí xuyên qua khỏi vách ruột. Vài con chui vào ống mật, dạ dày, phổi và các ống dẫn khí, gây bệnh viêm phổi, nhất ở chó con rất nhỏ.

Ta phải luôn giữ cho chó ăn ở sạch sẽ, dùng chén bát sạch khi cho chó ăn uống. Chỗ đất ẩm ướt giúp cho trứng và ấu trùng sống tốt. Hiện nay người ta vẫn chưa tìm ra thuốc hoá học nào để giết trứng giun lẫn trong đất, những kinh nghiệm cho thấy trứng sẽ chết di khi để dưới ánh sáng mặt trời chỗ thật khô ráo. Có thể dùng nhiều loại thuốc khác để trị giun đũa, chẳng hạn như dầu thông (có độc đối với thận): satônin, 1 loại thuốc tốt; cau còn tươi giã thành bột arecoline (1 chất từ cau), cả hai đều làm cho chó trở nên mệt mỏi lâm bệnh, tinh dầu lấy từ cây rau muỗi; carbon tetraclorua; tetra clorethylene (ít độc hơn carbon tetrclorua);

GIUN MÓC

Giun móc là loài có sức phá hoại ghê gớm nhất trong tất cả các loại ký sinh ở chó. Có 3 loại giun móc: Ancystoma canium, A.brazilience và Uncinaria stenocephalia, cả 3 loại đều được tìm thấy ở các loài chó nhưng loại thứ nhất phổ biến hơn cả. Cả 3 loại nầy hình dáng như nhau, và giống loại giun móc ở người, tức Ancylostoma uncinariasis. Tuy nhiên ta chỉ quan tâm đến cách trị chúng, nên không xét đến sự khác nhau giữa các loại nói trên.

Giun móc chỉ sống ở vùng riêng của chúng chứ không lan tràn mọi nơi, nên có thể mấy năm chó vẫn không mắc giun móc nếu được nuôi ở chỗ sạch sẽ khô ráo. Tuy nhiên, những con chó trông yếu ớt được mang về từ những vùng có giun móc phải được khám nghiệm kỹ lưỡng.

Giun móc đực không dài hơn 1,2 cm, con cái to hơn một tí. Đầu chúng hơi cong lên, có “răng” dùng để bám chặt vào ruột chó và hút máu.

Con cái đẻ rất nhiều trứng theo phân đi ra ngoài. Sau khoảng hai tuần trứng nở ra giun con. Giun con trải qua giai đoạn phát triển ấu trùng khác nhau và cuối cùng thành giun móc trưởng thành sẵn sàng xâm nhập vào cơ thể chó. Chó bị nhiễm bệnh giun móc khi nó nuốt con giun vào ruột, hoặc giun có thể đi vào cơ thể chó qua vết thương chẳng hạn, vào mạch máu, túi phổi, bị chó khach lên miệng và lại nuốt vào ruột. Sau đó khoảng 3 – 6 tuần trứng bắt đầu xuất hiện trong phân chó. Như vậy, giun tiếp tục sinh sôi nẩy nở gây bệnh hủy hoại cơ thể của những con chó khác nữa. Đôi khi chó con có giun từ trong bụng mẹ, trong phân của những con chó con 13 ngày để người ta tìm thấy cả trứng giun móc.

Bệnh giun móc ở chó con thường dẫn tới việc rối loạn tiêu hóa và đi tiêu chảy ra máu. Nếu để trầm trọng chó con lâm vào tình trạng nầy sẽ không lớn lên được, sút cân và cặp mắt lờ đờ, lõm sâu. Giun móc cắn vào ruột chó để hút máu và gây ra tình trạng tiêu chảy ra máu, giun móc không hề tiết ra chất độc trong khi cắn hoặc làm thủng ruột chẳng hạn. Nếu để giun nầy càng phát triển về số lượng thì chẳng mấy chốc sẽ giết chết con chó. Ta không nên hy vọng hảo huyền rằng chó sẽ tự chữa bệnh cho nó, và tiến hành trị giun kịp thời. Có 3 thuốc sau: clorua butnyl, hexaresorcinal, và methyl bensire. Cần cho chó uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sĩ thú y, không nên trị tự tiện theo ý muốn của mình.

Để diệt trừ chỗ đất có giun móc, ta hoà muối (clorua natri) vào nước sôi (khoảng 700g muối, 4 lít nước sôi) có thể đổ vào một diện tích đất 7.200 cm2. Chỉ cần trị một lần, không phải làm đi làm lại, trừ khi giun móc lại xuất hiện lần nữa.

SÁN DÂY

CÓ nhiều loại sán dây, sống ở các loại chó có tên khoa học là Đipylidium caninum, các đốt có loại hình như hột của quả dưa chuột. Con trưởng thành không dài quá 30 cm, và có 4 hay 5 lưỡi câu rất nhỏ ở trên đầu.

Sán dây chỉ cần vật chủ duy nhất để phát triển, đó là bọ chét hoặc chấy của chó. Do đó nếu chó không có nhiều bọ chét hoặc chấy cũng có nghĩa là nó sẽ không có sán dây.

Sán dây là loại động vật lưỡng tính và cần một vật chủ trung gian để hoàn tất quá trình tiến hoá của nó. Các đốt sán có chứa trứng sẽ đi ra ngoài theo phân, hoặc tự nó di chuyển ra ngoài qua hậu môn và bám những sợi lông gần đó. Bọ chét đẻ trứng của nó lên đốt sán này, như vậy sẽ cung cấp chất dinh dưỡng cho ấu trùng. Đầu sán dây phát triển trên mình bọ chét con, khi bọ chét lớn lên và lại chui vào mình của chó, nó đã mang theo sán dây rồi. Bọ chét cắn chó, chó sẽ ngứa ngáy rồi cắn vào chỗ ngứa, nuốt luôn cả bọ chét lẫn sán dây.

Vì trứng sán dây nằm bên trong đốt sán và khi theo phân ra ngoài các chất đốt này bị tan rã ra nhiều mãnh, nên dù có dùng kính hiển vi cũng không thể nhận biết được chó có sán dây hay không. Nếu chó kén ăn, chỉ đòi ăn đồ ngon và tỏ ra không ngon miệng, nó có triệu chứng có sán dây. Thật ra người ta vẫn chưa biết nhiều về các triệu chứng gây ra bởi sán dây. Thường nó không gây ra triệu chứng gì, và có khi nhiều triệu chứng có ở chó bị sán dây lại không phải do nó gây ra. Có trường hơp những con chó bị sán dây trong một thời gian dài mà vẫn không có biểu hiện gì cả.

Những con chó bị nhiều sán dây đôi khi vô tình rơi rớt các đốt sán ra ngoài, rớt vào sàn nhà, thảm, đồ đạc, giường nệm. Mỗi lần đốt sán hay 1 chuỗi đốt qua hậu môn chó đi ra ngoài đều gây ngứa ngáy và chó thường ngồi xổm xuống sàn và kéo lê cho đỡ ngứa. Có người trông thấy các đốt sán dây và lầm tưởng chỗ đó là giun kim, nhưng thật ra giun kim là một loài giun đũa không có ở loài chó.

Sán dây không lây bệnh từ con chó nầy sang con chó khác hoặc lây từ chó sang người. Sán dây trưởng thành cần phải có bọ chét hoặc chấy để giúp nó sinh sản. Do đó, nếu giữ cho chó sạch sẽ không có bọ chét và chấy thì hầu như chó không bao giờ có sán dây.

Còn có nhiều loại sán dây khác sống ký sinh ở trong thịt và các thành phần khác của cá, tôm cua, loài giáp xác, và cả ở thỏ rừng, thỏ nhà, do đó ta không cho chó ăn các loại thịt nầy (nhất là thịt sống).

“Phòng bệnh hơn trị bệnh”, ta không nên để chó nuốt bọ chét và chấy hoặc ăn sống các loại thịt trên trừ phi đã kiểm tra thật kỹ lưỡng. Nếu để chó thả rong thì điều này rất khó thực hiện. Những người yêu chó nên giữ không cho nó ra khỏi nhà ăn bậy và hãy bảo vệ, chăm sóc chúng.

Mỗi loại sán dây có cách chửa trị khác nhau. Đối với loại sán dây sông ở chó ta nên dùng thuốc arecoline hydrobromide. Loại thuốc này khá mạnh, có công hiệu trong vòng 15-45 phút. Ta nên cho chó uống thuốc này vào buổi sáng (tức khi nó đói, không cho ăn no), và khoảng 3 giờ đồng hồ sau mới bắt đầu cho ăn trở lại.

Đôi khi thuốc này phải được cho uống nhiều lần trong nhiều ngày, vì sán dây có đầu cắm rất chặt, và vài tuần sau có thể sinh sản trở lại. Trong trường hợp này, ta phải đẫn chó đến bác sĩ thú y để điều trị, không nên cho uống bừa bãi, bởi vì thuốc này rất độc.

GIUN TÓC

Giun tóc sống ở chó có phần đầu mảnh và phần sau tương đối to, con dài nhất cũng chỉ khoảng 7,5cm. Nó thường sống ở ruột tịt, nhưng chỗ này khó thoát ra ngoài; đôi khi nó chui vào ruột kết và dễ dàng thoát ra ngoài hơn.

Người ta vẫn chưa biết rõ về chu trình biến thái của giun tóc, nhưng chắc chắn là nó không cần 1 vật chủ trung gian để phát triển. Trứng giun tóc phát triển giống như giun đũa nhưng chậm hơn, cần từ 2 tuần trở lên mới nở ra giun con.

Các triệu chứng sau đây được cho là do giun tóc gây ra: Rối loạn tiêu hoá, tiêu chảy, sút cân, bực bội, co giật, và nói chung là chậm lớn. Tuy nhiên những triệu chứng này chưa hẳn do giun tóc gây ra. Có rất nhiều trường hợp con chó có nhiều giun tóc mà vẫn không hề có các triệu chứng trên.

Để tiêu diệt tận gốc, thuốc phải tới được phần ruột tịt và phải tiếp xúc với giun tóc, nhưng việc thuốc tới ruột tịt là điều mang tính chất ngẫu nhiên, không phải lúc nào cũng có được. Để chắc chắn hơn, nên dùng thuốc với liều lớn, nhưng thuốc này phải không độc. Tốt nhất ta nên dùng butul clorua với liều lớn. Vì thế, ta đừng tưởng bệnh giun tóc sẽ hết ngay; số lượng giun tóc sẽ giảm dần và các triệu chứng trên (nếu có) sẽ được đẩy lùi từ từ.

Trước khi uống thuốc chó phải được nhịn đói khoảng 18 tiếng đồng hồ, và 2 tiếng sau khi uống thuốc mới cho ăn. Tốt hơn nữa là ta cho uống dầu thầu dầu 1 giờ sau khi cho uống thuốc. Cứ mỗi tháng lại chữa cho chó một lần cho tới khi dứt bệnh.

Muốn trị dứt bệnh hoàn toàn chỉ còn cách cắt hẳn phần ruột tịt, dĩ nhiên là phải mang chó đến bác sĩ thú y để giải phẫu.

GIUN TIM

Giun tim (Dirofilaria immitis) ít thấy ở chó. Vài loài muỗi là vật trung gian của giun tim, cả bọ chét cũng bị tình nghi là nhân tố truyền bệnh.

Giun tim không có triệu chứng rõ ràng, trong đó có các triệu chứng sau: ho và thở ngắn hơi. Nếu để bệnh giun phát triển có thể sẽ xuất hiện bệnh phù thủng, ngoài ra còn có thêm các triệu chứng về thần kinh, sợ ánh sáng và chứng co giật. Nhưng không phải hễ thấy chó có những triệu chứng này thì nhất thiết phải bị bệnh giun tim. Cách chắc chắn nhất để chẩn bệnh là soi máu bằng kính hiển vi xem có ấu trùng giun tim hay không. Có khi tìm thấy ấu trùng trong máu nhưng khi con chó chết và được mổ tim ra thì không thấy 1 con giun tim nào.

Việc chữa trị giun tim phải hoàn toàn thuộc về bác sĩ thú y. Thuốc thường dùng là fuadin (thuộc 1 loại atimon) khá độc. Nếu được điều trị đúng, chó sẽ lành bệnh hoàn toàn. Nhưng ngay cả 1 vị bác sĩ thú y giỏi đôi khi có thể cũng bó tay và chó sẽ chết vì một sơ suất nhỏ.

SÂU PHẨM (Coccidia)

Đây là 1 sinh vật nguyên sinh rất nhỏ. Trứng của nó được ruồi mang đi. Khi chó ăn phân hoặc liêm lông có thể bị mắc bệnh.

Loại ký sinh này tấn công thành ruột và gây bệnh tiêu chảy. Bệnh đặc biệt nguy hiểm đối với chó con vừa thôi sữa, gây sốt, mắt chảy ghèn, kém ăn, suy nhược, và đi phân lỏng.

Cách phòng bệnh tốt nhất là giữ cho chó sạch sẽ, tiêu diệt ruồi nơi chó ở và cho dọn phân ngay.

Muốn biết chắc chó có mắc bệnh không ta phải đem phân chó xét nghiệm bằng kính hiển vi. Ta cho chó uống thuốc theo lời chỉ dẫn của bác sĩ thú y, và phải cho chó ăn đồ bổ dưỡng (nếu cần, phải ép ăn).

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.