Bệnh ngoài da ở chó cảnh

Các nhà nuôi chó cảnh tài tử hễ nhìn thấy các  vết lở loét ngoài da là cho rằng chó bị lở ghẻ. Thật ra ở ghẻ là một bệnh bất thường xảy ra ở những con chó sạch sẽ, được chăm sóc kỹ càng. Còn bệnh Eczema (chàm) rất phổ biến và khó chữa.

BỆNH GHẺ

Ít nhất có 2 loại bệnh ghẻ ở chó: bệnh ghẻ sarcoptic và bệnh ghẻ demodectic còn gọi là ghẻ đỏ. Bệnh ghẻ demodectic rất hiếm nhưng cũng rất khó trị.

Bệnh ghẻ sarcoptic gây ra do 1 loại bét rất nhỏ có hình dạng tương tự như con nhện có tên là Sarcoptes scabiei canis giống như con ghẻ ở người. Bệnh này của chó có thể truyền sang người. Con bét này có kích thước 1/4 mm, có đôi mắt tinh vẫn có thể nhìn thấy nó mà không cần dùng kính hiển vi.

Chỉ có con bét cái mới gây bệnh. Nó khoét lớp da ngoài của chó và đẻ vào đó khoảng 20-40 trứng. Sau từ 3-4 ngày trứng nở ra ấu trùng. Ấu trùng lại tiếp tục phát triển thành nhộng và lớn dần thành bét trưởng thành. Quá trình biến thái như vậy kéo dài độ 14-21 ngày. Ấu trùng, nhộng và bét đực không khoét da chó, chúng sống ở dưới các vảy trên bề mặt của da.

Bệnh có thể xuất hiện trên bất cứ phần nào trên mình chó, nhưng thường nhất là đầu, mõm và xung quanh mắt và tai, đôi khi ở dưới nách, phần đùi bên trong, bụng dưới và phía trước ngực. Nếu không điều trị ngay bệnh sẽ lan ra khắp mình mẩy và vài tháng sau chó có thể bị chết.

Những chấm đỏ ban đầu phát triển thành những chỗ phồng, giộp nhỏ. Đó là dấu hiệu ban dầu của căn bệnh, rất dễ nhận ra ở những phần lông không có đốm như ở bụng chẳng hạn. Khi con bét cái đào sâu xuống lớp da chó, sẽ rỉ ra chất huyết thanh, sau khô lại dóng thành vảy. Các phần bị bệnh chẳng mấy chôc được bao phủ bởi những vảy màu xam xám. Lúc đó chó bị cực kỳ ngứa ngáy nhất là lúc trời nóng hoặc sau khi vận động. Khi chó cọ xát hoặc gãi sẽ càng tạo điều kiện cho các loài vi khuẩn khác xâm nhập vào và gây sự đau đớn. Lông rối lại từ từ rụng đi làm cho chỗ vết thương hoàn toàn bị trụi lông. Chất huyết thanh rỉ ra trở nên thối rữa, bốc ra 1 mùi đặc trưng giống như mùi chuột. Mùi này càng trở nên rõ hơn khi bệnh càng phát triển. Bệnh ghẻ sarcoptic thường bị lẫn lộn với bệnh ghẻ demodetic, với bệnh da do nấm, và bệnh eczema. Xác định rõ là bệnh nào, ta nên dùng kính hiển vi soi rõ vết thương.

Nếu chữa trị ngay từ khi bệnh mới phát thì rất dễ dàng đẩy lùi bệnh ghẻ sarcoptic. Nếu để lâu bệnh càng khó chữa hơn vì loài bét này sinh sản rất mau chỏng. Ta không những chỉ chữa bệnh cho chó mà còn phải khử trùng cả những chỗ chó thường lui tới, những chén dĩa cho chó ăn. Bệnh ghẻ snrcoptic rất dễ lây từ chó này qua chó khác và qua cả người nữa.

Vì lý do nào đó không rõ, chế độ ăn uống không điều độ và không đủ chất bổ thường hay gây ra bệnh ghẻ sarcoptic. Ít con chó nào được ăn uống đầy đủ và chăm sóc kỹ bị mắc bệnh này. Một khi nó đã bị mắc bệnh rồi, dù có cho ăn uống chăm sóc tốt hơn cũng không làm chúng chóng lành bệnh.

Có nhiều loại thuốc trị khác như trước kia, loại thuốc thường dùng là thuốc mỡ lưu huỳnh (sulphur) nhưng thực ra nó nhớp nháp bẩn thỉu, khó sử dụng và không phải lúc nào cũng có tác dụng cao. Ngày nay có loại thuốc trừ sâu bọ lindane, chlotdane, và DDT. Các chất hoá học này rất tiện lợi cho việc chữa bệnh cho chó.

Nếu vùng da bị mất bệnh tương đối rộng, ta nên tắm chó bằng 4 lít nước hoà với 1 gam thuốc bột dây mật (chứa ít nhất 5% rorenone) và 0,3 gam xà phòng.

Cách trị này tỏ ra rất hữu hiệu. Trước khi tắm ta nên cạo sạch vảy để cho thuốc ngấm sâu vào da. Dùng loại bàn chải tương đối cứng và cả thân mình con chó phải được ướt đẫm. Nước thuốc cứ để cho đến khi khô ráo (không được lấy khăn lau, trừ những chỗ nước nhỏ giọt xuống đất). Tắm nhiều lần trong vòng 5 ngày cho tới khi các dấu hiệu của bệnh hoàn toàn biến mất. Thường ta chỉ tắm chó 3 lần là đủ.

Ưu điểm của cách trị bệnh bằng cách tắm là nó giúp cho các phần chư bị ghẻ không bị lây sang và giúp cho những con chó chưa bị bệnh (nhưng đã tiếp xúc với con bị bệnh) không bị phát bệnh sau này.

Nếu các vùng bị ghẻ nằm rải rác thì ta trị bệnh bằng cách dùng dầu chiết ra từ cây cải hương. Cuộn một miếng vải len thành một cái gạc và nhúng vào dầu cải hương xoa vào chỗ ghẻ khoảng 5 phút. Con bét sẽ chết ngay khi dính phải loại dầu này.

Sau khi dứt bệnh, ta cẩn thận theo dõi chó thêm một thời gian nữa vì bệnh có thể tái phát, mau chóng chữa ngay những chỗ ghẻ mới xuất hiện.

BỆNH GHẺ DEMODECTIC

Bệnh này gây ra do một loại bét có hình dạng giống sâu mang tên Demodex canis, chuyên sống trong các tuyến bã nhờn của da, và rất khó trị. Quá trình biến thái của nó hiện nay vẫn chưa được xác định rõ. Người ta chưa biết để trứng phát triển tới khi thành bét trưởng thành phải mất bao nhiêu thời gian. Con cái đẻ trứng và nở ra thành bét con có hình dạng gần giống như bét trưởng thành nhưng nhỏ hơn và chỉ có ba đôi chân thay vì bốn đôi như ở con trưởng thành.

Một đặc điểm về bệnh ghẻ demodectic là có vài con chó hình như bị di truyền từ đời cha mẹ chúng và những con chó khác, dù có tiếp xúc với con bị bệnh, cũng vẫn không bị sao cả. Chó con nhất là chó lông ngắn, thường xuất hiện ở gần mắt, khớp mắt cá chân sau, khuỷu chân, ngón chân. Khi bệnh bắt đầu khởi phát không hề gây khó chịu ngứa ngáy gì, và sau này có nặng thêm cũng không bao giờ tới độ ngứa ngáy bằng loại bệnh ghẻ sarcoptic.

Càng về sau, phần trụi lông càng lan ra dần và da chó trở nên có màu hồng (đỏ); trong những trường hợp bệnh rất nặng có thể mang màu xanh hoặc xám chì. Lúc này số lượng bét đã tăng lên rất nhiều và bắt đầu có những mụn mủ tạo ra các chất độc làm rối loạn các hoạt động chức năng trong cơ thể, ảnh hưởng toàn diện đến sức khoẻ của chó. Chó yếu dần đi và toát ra một mùi hăng hăng khó chịu.

Bệnh này phát triển chậm, thường kéo dài 3 năm. Nếu không chữa trị có thể dẫn đến tử vong. Cũng có nhiều trường hợp tự nhiên hết bệnh nhất là ở những con chó được ăn uống đầy đủ chất bổ dưỡng. Cũng như các bệnh ngoài da khác, chất dinh dưỡng cũng hết sức cần thiết đối với sự lành bệnh cũng như đối với việc phòng ngừa bệnh này.

Ta có thể nhầm bệnh ghẻ demodectic với bệnh ghẻ sarcoptic, bệnh do nấm gây ra, mụn thường hoặc chàm (eczêma). Ta nên xét nghiệm da chó hoặc các chất trong mụn mủ để định bệnh một cách chính xác.

Khi bệnh còn ở giai đoạn đầu, đôi khi ngay cả kính hiển vi cũng không tìm thấy bét, vì vậy ta cần phải xét nghiệm nhiều lần trước khi kết luận vội vàng.

Không phải việc chẩn bệnh lúc nào cũng giúp ích cho ta vì có nhiều trường hợp bệnh ghẻ được chữa khỏi và lông mới mọc ra ở những chỗ trụi, để rồi sau đó bệnh lại tái phát ở một vùng da khác, và thế là việc chữa trị lại phải bắt đầu lại từ đầu.

Muốn chữa bệnh này ta nên dùng benzine hexachlo- ride, chlcordane, rotenone, và 2 mercapto benzothiazole. Tính kiên nhẫn là rất cần thiết, nhưng một vài trường hợp vẫn không tránh khỏi cái chết.

BỆNH CHẺ TAI

Con bét gây bệnh này là Ododectes cysnotis, lớn hơn loại gây bệnh sarcoptic. Nó sống ở vùng tai ngoài và mắt thường có thể nhìn thấy được những sinh vật nhỏ xíu, màu trắng và di chuyển chậm chạp này. Quá trình biến thái của nó người ta vẫn chưa rõ, nhưng có lẽ cũng giống như loài bét gây bệnh ghẻ sarcoptic.

Loài bét này không khoét vào da chó, nhưng người ta tìm thấy nó ở những chỗ sâu trong tai gần chỗ màng tai. Chính vì vậy các tuyến chất nhờn ở tai bị rối loạn hoạt động, và làm chó cứ gãi tai và lắc đầu luôn. Bệnh ghẻ tai chỉ phát triển một cách giới hạn ở vùng tai mà thôi, không lây lan ra các vùng khác của cơ thể, nên không phải là mối quan tâm lớn. Thuốc chữa hữu hiệu nhất là loại thuốc mỡ có chứa benzine hexachlorite cứ ba hoặc bốn ngày bôi một lần.

BỆNH CHÀM (ECZEMA)

Bệnh chàm rất phổ biến ở loài chó, là nguyên nhân gây ra sự đau đớn cho nó. Đôi khi bệnh này bị lầm tưởng là một loại ghẻ hoặc bệnh da có nấm. Thật ra giữa các bệnh này không có mối liên quan nào cả.

Vài năm trước đây, những nhà nuôi chó đồng thanh lớn tiếng kêu rằng thức ăn của chó chính là nguyên nhân của bệnh và mang mầm bệnh eczema. Những nhà sản xuất thức ăn cho chó, chẳng cần phải nói, bị kêu ca rất nhiều. Ai nấy cho rằng nhân tố gây bệnh phải là ở môi trường bên ngoài, do một loại sinh vật cây xanh nào đó.

Quả là vài con chó có bị dị ứng về da sau khi ăn một số loại prôtêin, nhưng bệnh này thường được gọi là một loại viêm da do ăn phải chất protêin lạ. Khi bị mắc bệnh này trên da chó nhất là ở đầu, mặt và tai sẽ xuất hiện những chỗ sưng tấy lên. Người ta chữa bằng cách chích cho chó thuốc kháng histamine và sau đó cho uống thêm thuốc viên chlotrimenton hoặc benedyl. Vậy bệnh viêm da này gây ra da bị dị ứng hay do thức ăn chế biến có chất độc. Điều này vẫn còn đang tranh cãi.

Thường thì triệu chứng đầu tiên của eczema là da bịđỏ ở một số chỗ, nhất là dọc sống lưng và ở đuôi. Đối với chó nhà bệnh thường bắt đầu từ hậu môn. Hậu môn bị sưng to nên các tuyến ở đây không tiết ra ngoài được và làm cho chó hết sức khó chịu. Nó ngồi xổm và kéo lê mông trên cỏ để đỡ ngứa.

Đối với chó săn, người ta cho rằng các cây cỏ chó chạm vào khi lùng sục là nguyên nhân gây bệnh viêm da. Khi đó da bị sưng lên và viêm ở vùng nách, đùi trong và dọc theo bụng, Vài con chó săn ngủ trên rơm rạ, cỏ khô nên da con nào cũng bị sưng đỏ lên và thường xuyên gãi ngứa.

Người ta phân biệt giữa eczema khô và eczema ướt bằng cách xem chó dùng răng cắn vào chỗ ngứa hay dùng chân gãi. Chỗ da bị viêm nếu còn nhẹ thì chỉ ửng đỏ lên, dần dần sẽ xuất hiện những nốt sần, mụn nước và mụn mủ chảy, ngứa tạo thành vảy, da chai lại. Nếu tới mức độ này mà vẫn không khỏi nữa. Vết chàm sẽ tan ra ngày mộtrộng và rỉ mủ.

Những chỗ viêm nằm giữa ngón chân và thịt độ đệm ở vòng bàn chân thì lông chỗ đó thường chuyển sang màu đỏ. Nếu viêm ở tai thì tai sẽ tiết ra mùi mốc đặc biệt. Người ta cho rằng hầu hết các bệnh loét tai ở chó đều do sự thâm nhập vào tai của một loại bào tử nấm. Nếu chó chảy mủ thì đó là dấu hiệu xuất hiện một loại vi khuẩn tạo mủ, vi khuẩn thừa cơ xâm nhập vào khi kháng thể nơi đó đã bị nấm làm yếu đi.

Hầu hết các trường hợp bị viêm da đều xảy ra vào mùa hè. Thời tiết ấm và ẩm tạo đều kiện lý tưởng để bọ chét vànấm sinh sôi nảy nở. Khi bọ chét cắn chó gây ngứa ngáy, chó sẽ dùng chân để gãi hay dùng răng cắn làm cho ngứa trở nên ẩm do nước bọt tiết ra rất thích hợp cho các bào tử nấm phát triển. Nấm chính là nguyên nhân dẫn đến viêm da.

Cách chữa trị như sau (đối với trường hợp bệnh còn nhẹ): thấm bông gòn vào dung dịch 3% hydro peroxitvà nước (đã nấu sôi để nguội) với tỉ lệ 2,1, để bông lên vết thương (không chà mạnh) và để khô tự nhiên. Khi đã khô ráo, ta thoa chất bột tan khử trùng. Mỗi ngày điều trị một lần. Sau 2 ngày mà vẫn không thấy kết quả gì thì phải mang đến bác sĩ thú y.

Bệnh da do nấm

Bệnh này rất dễ lây sang chó khác hoặc lây cả cho thú khác và người. Bệnh gây ra do một loại nấm đặc biệt. Các vết lở thường xuất hiện trước tiên ở đầu, mặt, chân, nhưng cũng có khi xuất hiện ở những chỗ khác trên thân thể.

Đặc điểm của bệnh này là sự xuất hiện những vùng nhỏ, tròn như 1 đồng cắc màu xám bẩn hoặc vảy màu vàng nâu, những vùng này đều trụi lông. Khi bệnh nặng các mảng tròn này phát triển to hơn, nhiều hơn, trong lớp vảy có cả lông rụng ra. Khi chó gãi ngứa các lớp vảy bị bong ra và chảy máu. Có vài trường hợp không hoặc ít ngứa, nên khám nghiệm dưới kính hiển vi để biết chắc chó phải bệnh này không.

Nếu chữa bệnh khi còn ở giai đoạn đầu, bệnh này sẽ được chặn đứng ngay lại. Bệnh dễ chữa, ta bớt xén lông xung quanh vùng bị lở, bóc vảy ra và bôi lên da cồn iốt, dung dịch axit salixylic 5% hoặc các thuốc trị nấm khác, 1 tuần từ 2-3 lần cho tới khi dứt bệnh. Khi bôi thuốc xong, ta nên dậy lên vùng giữa và vùng ngoại vi của vết lở, vì các mảng tròn bành trướng lớn ra bắt đầu từ vùng giữa. Vảy, lông được lấy ra khỏi mình chó phải được đốt cháy hoàn toàn để tiêu diệt mầm bệnh. Khi chăm sóc chó bị bệnh này ta phải thận trọng không để bệnh lây sang người khác và thú khác.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.