Thi hót sơn ca và cách chấm điểm

Nuôi Sơn Ca ngoài mục đích để thuởng thức giọng hót véo von trầm bổng của nó, các nghệ nhân xưa nay còn có một thú tiêu khiển đặc biệt khác là cho chim thi hót với nhau để tranh tài cao thấp.

Thú vui nầy được nằm trong khuôn khể sinh hoạt văn hóa có tính truyền thông của ta. Ngày xưa, những cuộc thi chim hót đuọc tể chức vào những dịp lễ lớn trong nàm, như Tết Nguyên đán chẳng hạn. Còn ngày nay, ngoài các dịp lễ lớn thì các ngày Chủ Nhật cũng được các câu lạc bộ chơi chim thường tổ chức những buổi thi chim hót, trong đó có Sơn Ca, và lúc nào cũng được đa số nhân chơi chim nhiệt liệt hưởng ứng, và quần chúng bên ngoài cũng hết sức ái mộ, khuyến khích.

Chim Sơn Ca đem dự thi tất nhiên là những chim đang thời kỳ căng lửa, lại có giọng hót thật hay, có điệu bộ tốt và vóc dáng đẹp. Như vậy chim đó mới có nhiều hy vọng chiếm được số điểm cao để tranh giải với người.

Muốn dự thi, các nghệ nhân phải dành ra một khoảng thời gian ít lắm cũng đôi ba tháng để tập dượt thêm cho con chim nòi của mình hót hay hơn mới yên tâm. Vì đã ghi danh dự thi thì nghệ nhân nào cũng mong được trúng giải. Chim cảnh ra trường mà đoạt giải thì chủ nuôi rất hãnh diện, ngược lại nếu tài năng của chim còn non kém, chỉ đủ sức… làm trò “cười” cho thiên hạ, thì người chủ cũng bẽ mặt với mọi người…

Việc o bế tài năng con chim cũng không ngoài công việc chăm sóc cho con chim từ miếng ăn giấc ngủ cho chu đáo, như mỗi ngày phải tăng cường lượng cào cào non để chim ăn cho nhiều, tập dượt không quá sức, và tối lại cho chim ngủ sớm, như vậy con chim nòi mới đủ sức khỏe để thi thố tài năng trước những đôi thủ hay ho khác.

Nói cách khác, chỉ khi nào biết chắc chắn chim đang ở ưong thời kỳ căng lửa, hót hay ta mới dám đăng ký cho chim dự thi. Mặt khác chim dư thi đòi hỏi phải có điệu bộ tốt, tối thiểu cũng biết lên đù đứng hót, vóc dáng lại đẹp, như vậy mới hy vọng đạt được điểm cao.

Ta cần phải tỏ ra khắt khe với chính mình trong việc đanh giá tài năng con chim trong lúc còn ở nhà, sự đánh giá đó càng sít sao bao nhiêu thì hy vọng phần thăng mới đến gần với minh bấy nhiêu.

Trước ngày thi, Ban tổ chức cuộc thi chim hót phải loan báo rộng rãi bằng nhiều hình thức về ngày giờ thi và các địa điểm mà cuộc thi để nghệ nhân nuôi chim trong địa phương và ngoài địa phương hay biết. Thời gian loan báo tin đó đên ngày thi phải có một khoảng cách ít ra cũng một vài tháng để các nghệ nhân có đủ thì giờ để chuẩn bị, và tập luyện cho chim.

Muốn dự thi, chủ chim phải đăng ký trước với ban tổ chức trước hôm thi, hoặc trước giờ thi để Ban tổ chức nắm vững được số lượng số chim đem đến dự thi là bao nhiêu để tiện sắp xếp mọi việc. Thường thì mọi nghệ nhân có quyền đăng ký với ban tổ chức từ một đến nhiều chim. Và chim dự thi đều được ban tổ chức cung cấp cho một số báo danh, viết trên giây trắng để dán lên lồng cho mọi người dễ dàng nhìn thấy được.

Sau đó, các chim thí sinh được chính chủ nhân chim đem lông treo trên những con sào dài ngay trước tầm nhìn của Ban giám khảo. Chủ chim và những người dự khán đều ngồi vây vòng quanh khu vực trường thi để tiện theo dõi cuộc thi diễn ra từ đầu đến cuối.

Ban giám khảo thường có ba người: Chánh, Phó, giám khảo và viên thư ký, mỗi người đảm trách một công việc. Như Chánh giám khảo thi đứng lên tuyên bố điều lệ và nội qui của cuộc thi, sau đó điều động mọi công việc và bấm đồng hồ để tính điểm cho từng chim thí sinh. Còn phó giám khảo phụ với chánh giám khảo trong việc tính điểm và ghi lại đầy đủ bảng điểm…

Cuộc thi hót Sơn Ca thường được tổ chức làm hai vòng:

– Vòng đầu (I) kéo dài khoảng nửa giờ, chim thí sinh nào xét thấy quá kém tài như không chịu hót hay hót rất ít thì bị loại ra luôn. Quyền tuyên bố loại chim thua ra ngoài là quyền của Chánh giám khảo, sau khi đã hội ý với hai người đồng sự với mình.

– Vòng hai, kéo dài đến bốn mươi lăm phút, tính điểm cao thấp luôn.

Trong trường hợp số chim dự thi quá nhiều, thì có thể chia làm ba vòng, mỗi vòng ba mươi phút. Chim hót dở vòng I và vòng II đều bị loại, chi những chim nào vòng III mới được thi hót đến cuối giờ để sắp hạng mà thôi.

Số điểm được như sau:

– 10 điểm hót (từ đầu đến cuối cuộc thi, hễ chim có hót là có điểm). Chim được 10 điểm chắc chắn là chim có giọng hót rất hay.

– 30 điểm dành cho chim biết lên dù mà hót.

– 30 điểm đành cho chim có giọng hót tài tình, biết luyến láy giọng.

– 30 điểm dành cho chim vừa hót vừa múa, hoặc vừa bay lên cao vừa hót.

Trong việc thi Sơn Ca hót, nhiều nơi không tính điểm vóc dáng và điệu bộ. Tuy nhiên, cuối cuộc thi mà có sự trùng hợp hai hoặc ba chim có số điểm bằng nhau, thì lúc đó ban giám khảo mới quyết định chấm điểm phần vóc dáng, điệu bộ sự dạn dĩ. Số điểm nầy đuực cộng vào số điểm đã có của mỗi con và chim nào nhiều điểm nhất là chim đó được tuyên bố thắng giải.

Qua đó, đủ cho ta thấy giọng hót hay, hay với đúng nghĩa của nó, bao giờ cũng được ưu tiên xét đến. Đà mang danh là chim hót, mà tiếng hót, lại không biết luyến láy giọng thì làm sao đủ sức tranh tài với thiên hạ được? Vì vậy tập cho chim Sơn Ca hót thật hay, là chuyện cần làm.

Chim chịu lên dù mà hót cũng nhận số điểm khá cao. Mà việc dạy chim Sơn Ca lên dù, như phần trên chúng tôi đã đề cập, cũng dễ tập luyện.

Còn tài năng biết múa và vừa bay vừa hót là do tính bẩm sinh tốt của con chim chứ ta không tài nào tập luyện được.

Đã có thi, có sắp hạng thì phải có giải thưởng. Nhưng giá trị của giải chỉ ở mức tượng trưng, thường là vậy. Tuy nhiên, đây vẫn được coi là phần thưởng tinh thần rất lớn đối với nghệ nhân nuôi chim hót, họ xứng đáng được bạn bè thân quen hết lời khen ngợi vể tài nuôi dưỡng và tập luyện để có chim xuất sắc. Và giá trị của con chim đoạt giải, nếu xứng đáng thật tình, sẽ gây một ấn tượng khó quên đôi với người hâm mộ.

Thi hót hay thi đá chim là thú chơi tao nhà có tính văn hóa đối với các nghệ nhân nuôi chim xưa nay. Cho nên những hành động nào có tính phi văn hóa đối với thú chơi có tính truyền thông nầy đều phải được lên án gắt gao. Chúng tôi muốn nói đến những trò cờ bạc trá hình qua việc tổ chức thi hót thi đá của chim.

Người đã có sẵn máu mê cờ bạc thì bất cứ trò chơi nào có tính nom thua, cao thâp đều có thể biến thành trò cờ bạc trá hình được cả. Với các cuộc thi chim hót, chim đá được tổ chức qui mô, thì hạng người nầy đứng bên ngoài chơi trò cá độ. Còn không thì họ rủ nhau thành từng nhóm, gạ gẫm các nghệ nhân cho chim thi với nhau, để họ đứng bên ngoài tính chuyện hơn

Đây là một tệ nạn xấu xa cần được bài trừ triệt để cần phải lên án gắt gao những kẻ cố tình biên trò chơi có tính văn hóa trở thành phi văn hóa nầy, để các tụ điểm chơi chim, các câu lạc bộ chơi chim trả thành những nơi sinh hoạt lành mạnh của giới nghệ nhân chơi chim.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Gọi ngay
Messenger
Zalo chát
Bản đồ