Phương pháp tập luyện chim Sơn ca hót hay

Sơn Ca là giống chim cảnh nổi tiếng có giọng hót thật hay, vì vậy người đời mới bắt về nuôi để nghe chúng hót. Vói chim bổi, bắt về nuôi một thời gian độ năm bảy tháng là đã chịu mở miệng hót. Chim bổi thường hót giọng hay, giọng rừng, có điều nó có chịu siêng hót hay không mà thôi Nhưng điều nầy cũng ảnh hưởng đến phương pháp nuôi dưỡng. Nếu chim dạn dĩ và sung sức đo được ăn uống bổ dưỡng, được chăm sóc cẩn thận thì nó căng lửa hót nhiều. Ngược lại nếu nuôi dưỡng lôi thôi thì không thể trách chim biếng hót được!

Trong khi đó, Sơn Ca con lại nổi tiếng là giống chim chậm biết hót nhất, so với tất cả những giống chim hót rửng khác. Phải nuôi đến bảy, tám tháng tuổi chim Sơn Ca con mới bắt đầu chịu mở miệng. Và như quí vị có thể đoán được, trong mùa đầu và ngay cả mùa kế tiếp, chim chỉ hót với giọng “trẻ thơ tầm thường”, không đủ sức lôi cuốn một ai. Thường thì phải từ năm thứ ba trở đi, giọng hót của chim mới chửng chạc, mới gây được sự chú ý của người nghe.

Nhưng, kbông phải con chim Sơn Ca nào cũng có giọng hót hay cả. Nét tài hoa đó chỉ do bẩm sinh mà có, nó phát tiết ra cho ta thấy từ những ngày tháng đầu khi con chim đó mới biết hót, chứ không phải mãi đến về sau nầy. Nếu lúc đầu hót dở mà năm bảy tháng sau, hoặc một vài nám sau mới trô giọng hót hay thì không phải cái hay đó là thiên phú mà là do nó tập luyện đưực. Đó là hai việc hoàn toàn khác nhau.

Nuôi Sơn Ca con rất khó phân biệt được trống mái vì vậy phải chờ khi chung biết hót mới chọn lựa xác thực đưực. Những chim trống được bắt nuôi riêng mỗi chú một lồng để giúp chúng vào nề nếp, đồng thời cũng tiện theo dõi tài năng của mỗi chú ra sao.

Đây là cách tuyển lựa dợt đầu, tất nhiên là chưa đựợc chính xác lắm, nhưng nó cũng cho ta cơ sở để biết trước được cái hay cái dở của mỗi con chim ra sao, để rồi từ đó mới lên kế hoạch tập luyện có kết quả như ý được.

Chim Sơn Ca con hót giọng như tiếng dế kêu, giọng vừa ngắn vừa nhỏ, âm điệu cũng như tiết tấu chẳng ra gì. Thế nhưng với nghệ nhân giàu kinh nghiệm thì qua đó cũng có thể phát hiện được những giọng hót hay, những năng khiếu đây hứa hẹn sau nầy. Thường chim nầy tất nhiên được nuôi riêng và theo dõi đặc biệt hơn.

Những chim phát triển bình thường còn lại, tuy giọng hót của nó không xuất sắc, nhưng nếu được tập luyện đúng mức, vẫn có thể là chim hay hơn sau nầy. Nói cách khác, việc tập luyện cho chim hót hay hơn là một phương pháp hay và cần thiết trong nghề nuôi chim nói chung, và Sơn Ca nói riêng. Bằng chứng hiển nhiên cho thấy, nuôi chim mà chỉ treo trong nhà, không tập luyện hoặc tập luyện không đúng phương pháp thì một ngày nào đó con chim sẽ hót giọng không ra gì, và có khi còn… tắt tiếng luôn! Một khi con chim đã suy thì khó khăn lắm mới mong vực lên được!

Những phương pháp tập luyện cho chim Sơn Ca có giọng hót hay hơn được trình bày sau đây vẫn là những phương pháp cổ điển, không mới mẻ gì, mà nhiều nước trong đó có nghệ nhân nước ta đã từng áp dụng, Nhưng nếu áp dụng đúng phương pháp thì vẫn đem lại kết quả tốt đẹp.

– Giữ gìn sức khỏe cho chim: Muốn chim hót hay và chịu siêng hót, tất nhiên ta phải biết cách nuôi chim cho thật sung sức. Chim sung là chim có sức khỏe tốt, do hằng ngày được chủ nuôi cho ăn uống no đủ và bổ dưỡng, lại được sống trong môi trường sống tốt, sạch sẽ vệ sinh. Tối lại nó còn được ngủ sớm, bằng cách trời vừa tối là chủ đã lo trùm kín áo ỉổng rồi treo chim vào nơi yên tĩnh để nó được ngủ sớm theo đúng thói quen cô hữu của nó. Con chim mà đêm nào cũng ngủ no giấc thì sáng dậy đã hót sớm, và suốt ngày hôm sau không ngủ gà ngủ gật, hoặc bần thần dã dượi đến nỗi quên cả hót và cũng lười vận động…Ai cũng biết, sức khỏe rất quan trọng, nó là yếu tố quyết định cho mọi sinh hoạt của chim, cho nên đù chim nổi tiếng hay mà bị yêu sức thì nó cũng biến thành con chim tầm thường, có thể tệ lậu nữa là đằng khác.

– Phải đem chim đi dượt: Dượt chim là đem chim đến những tụ điểm chơi chim để cho nó được dịp tiếp xúc với nhiều chim đồng loại với nó, để được dạn dĩ ra và bắt chước giọng hay của chim khác hầu phong phú hóa cho giọng hót vốn chưa được xuất sắc của mình. Lợi của việc đem chim đi dượt cần thiết đến mức độ nào thì chắc nghệ nhân nuôi chim nào cũng thấy rõ. Mỗi tuần nên dượt chim tôi thiểu là một lần, vào buổi sáng. Và nếu rỗi rảnh và có phương tiện đi lại thì mỗi ngày đem chim đi dượt một lần (chỉ cần một hai giò) thì bảo đảm chim dở cũng trả thành chim hay… Ngược lại, nêu nuôi một vài con chim mà cứ treo lồng mãi ở nhà, không cho chim có cơ hội tiếp xúc với những chim khác thì chim dù hay! cũng mau bị… lụt nghề, có khi tắt tiếng luôn không hót nữa!

Xin được nhắc lại là giống Sơn Ca rất bén nhạy trong việc bắt chước giọng của loài chim hót khác, cho nên khi đi dượt chim Sơn Ca, nên chọn những khu vực riêng dành chim Sơn Ca mà treo lồng. Tốt hơn cả là rủ nhiều nghệ nhân cùng nuôi Sơn Ca tìm một địa điểm riêng nào đó để hẹn ngày cùng duựt chim với nhau; hoặc thỉnh thoảng đem chim đến gởi vài ba giờ tại các nhà đồng nghiệp chơi chim để chúng học hỏi giọng hót của nhau cũng là một giải pháp tốt. Nói cách khác, chim có năng đi dượt mới sung.

– Không nuôi gần những chim hót khác: Có nhiều độc giả không giấu được sự ngạc nhiên khi thây phần đông nghệ nhân nuôi chim Sơn Ca không chịu nuôi dưỡng những giổng chim hót rừng khác như Họa Mi, Khướu. hay Chích Chòe chẳng hạn. Nhà họ chỉ chuyên nuôi mỗi một giống Sơn Ca không thôi, có khi đến cả chục con…

Đây không phải là cách chơi lập dị, mà là nuôi như vậy mới đúng cách. Do bản tính của chim Sơn Ca như quí vị đã biết là bắt chước giọng các giống chim hót khác rất tài tình, đặc biệt đối với Yến hót, nên nếu nuôi chung thì giọng Sơn Ca trong một thời gian ngắn sẽ lai căng ngay.

Điều đáng nói ở đây là giọng của những giống chim hót rừng khác càng “trộn lộn” với nhau càng tạo ra những âm điệu hay hơn. Và điều nầy thì ai cũng dễ dàng chấp nhận. Trong giọng Khướu mà lẫn lộn giọng của Chích Chòe, Họa Mi, hoặc trong giọng hót của Họa Mi mà rõ mồn một tiêng của con Khướu, hoặc chó sủa, sà cục tác lại được người nghe khen ngợi không tiếc lời… Những con chim hót được nhiều giọng như vậy thường bán được giá cao hơn những chim chỉ hót được giọng đặc thù của riêng nòi giống mình. Nhưng, với chim Sơn Ca thì khác. Chim Sơn Ca chỉ biết hót đúng “giọng mẹ đẻ” của Sơn Ca mới được rmười ta tán thưởng. Trong giọng hót của Sơn Ca mà phảng phất có giọng các chim hót khác xen vào, nhất là giọng Yến hót thì không ai chấp nhận cả. Vì rằng Sơn Ca có giọng hót đặc biệt trong trẻo, nhẹ nhàng vi vút, có hơi huớng của âm thanh gió thoáng êm đềm, khiến người nghe cảm thấy tâm hồn nhẹ nhõm, lâng lâng ca hổ nhu thoát tục. Do đó, nếu để “lai” mội phần giọng hót của con chim nào đó thì nghe có vẻ chướng tai, khó châp nhận được…

– Nên nuôi chim bậc thầy: Nếu không có thì giờ rỗi rãnh đem chim đi dượt, thì chỉ còn cách trong nhà nên có sẵn con chim Sơn Ca bậc thầy để dạy cho tất cả chim nuôi trong nhà hót hay hơn.

Chim được đánh giá là bậc thầy là chim có giọng hót thật hay, lại có những điệu bộ tốt để các chim khác có dịp được trực tiếp nghe vù nhin vào nó mà bắt chước. Thói thường điệu bộ tốt thì khó học, mà điệu bộ xấu lại dễ tiêm nhiễm. Nhưng, giọng hót hay thì chim đều tiếp thu được đầy đủ và dễ dàng. Chim Sơn Ca đưọc xem là bậc thầy thường là chim có giọng hót thiên phú, hoặc là đã nuôi đuợc nhiều mùa trong điều kiện tập dượt chu đáo. Chim nầy dạn dĩ, hót hay và siêng hót. Chim thường được treo trong phòng yên tĩnh chung quanh là những “học trò” còn non tuổi đời lẫn “tuổi nghề”. Thế nhưng không phải thầy trò được tiếp xúc gắn gũi ĩhiròng xuyên cả ngày lẫn đêm như vậy, vì nếu được nghe mãi giọng hót của nhau nó sẽ quen tiêng mà không còn khả năng học hỏi được gì thêm.

Mỗi ngày thầy trò chỉ được gặp nhau trong một buổi mới tốt. Con chim thầy trổ giọng lên là lất cả chim khác nghe theo mà bắt chước. Có thể nó khống bắt chươc được ngay, vì phải được nghe đi nghe lại nhiều lần mới tiếp thu đầy đủ được; và một thời gian sau đó (lâu hay mau là tùy vào sự thông minh của mỗi chim) số vốn liếng vay mượn nầy sẽ được phong phú hóa qua giọng hót của chim học trò.

Sau mỗi buổi học, chim thầy được đem treo một nơi xa khác, và hôm sau mới cho trở về chỗ cũ. Nêu chỉ có một chim thầy thì không thể giúp học trò học mau giỏi được. Thỉnh thoảng vài ba tháng nếu có thể thav đổi chim giáo sưnầy, để thay vào một chim thầy khác, tức là nghe được nhiều giọng hay là thì bầy chim học trò mới tiếp thu nhanh và giọng hót của nó mới chóng tiến bộ hơn.

Việc nầy xét ra cũng không khó khăn lắm, các nghệ nhân chỉ cần thỉnh thoảng tạm trao đổi cho nhau những con chim hót hay nầy thì bầy chim hót dở ở nhà sẽ được dịp học hỏi thêm nhiều giọng khác lạ mà bắt chước… Tất nhiên nuôi chim của  người cũng nên cẩn thận chăm sóc như chính chim của mình mới vừa lòng người, và có biết xử sự như thế lần sau mới mong được người ta cho mượn. Xin được nhắc lại giống chim nếu cho nghe mãi một âm thanh nào đó sẽ chóng nhàm, và có khả năng tiếp thu thành những âm thanh lạ, những giọng chim lạ. Do đó, thay đổi chim bậc thầy sau một thời gian vài ba tháng là chuyện nên làm.

– Cho nghe băng Casstte: Không phải là người nuôi chim nào cũng có điều kiện để mua chim bậc thầy về dạy cho chim nhà hót hay hơn, vì giá cả quá đắt. Việc đi muộn cũng là chuyện khó khăn, vì đây là chuyện bất đắc dĩ để giải quyết trong trường hợp nầy, chì còn cách dùng băng Casstte để dạy cho chim học. Băng Casstte là băng ghi âm thanh những giọng chim hót hay, nếu thâu đúng kỹ thuật thì âm thanh của tiếng chim trong băng còn sống động hơn giống chim bậc thầy bên ngoài rất nhiều. Vì vậy, dùng băng cũng là điều tốt.

Khi sử dụng băng cũng nên treo các lổng chim vào một phòng yên tĩnh, lồng nầy phải cách xa lồng kia một quãng ít ra cũng một hai mét. Nếu phòng chật chội thì cách tốt nhất là trùm kỹ các áo lổng để cô lập chim trong một thế giới và như vậy nó mới dễ tập trung “sự chú ý” mà học tốt được. Mỗi ngày chỉ nên cho chim học một hay hai buổi (sáng chiều), và mỗi buổi học như vậy ta chỉ cho chạy một mặt băng dài khoảng ba mươi hoặc bôn mươi lăm phút là quá đủ.

Cho chim nghe băng mà học giọng, kết quả cũng tốt, thê nhưng sau vài ba tháng, ta cũng nên thay một băng khác, tất nhiên là bằng giọng chim cảnh khác thâu vào mới tốt.

Tóm lại, thời gian bắt đầu tập luyện cho chim hót là lúc chim bắt đầu biết hót khá (khoảng được chín muòi tháng tuổi) và thời gian ngưng tập hót là khi bầy chim nhà đã hót hay. Có thể là một năm hay vài năm, tùy theo sự nhận định của mình… Nhưng, dù chim đã có giọng hót hay, thỉnh thoảng ta cũng nên cho chim đi dượt tại các tụ điểm chơi chim để “nghề” nó đuực tiên bộ hon. Ngay chim bậc thầy cũng vậy.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.