Những nghề song hành với thú chơi chim cảnh

Phong trào nuôi chim rừng càng nổi lên rầm rộ, thì cạnh nó có những nghề “ăn theo” với số người phục vụ khá đông. Đó là nghề đánh bắt chim rừng, nghề bán chim, nghề làm lồng chim, nghề nuôi sâu, nghề bắt cào cào, nghề pha chế thức ăn cho chim…

Hiện nay, chưa có một thống kê nào cho biết chính xác những người làm những nghề này là bao nhiêu, nhưng theo ước tính của chúng tôi, trong cả nước, chắc cũng không dưới con số hàng chục ngàn người.

Nhìn chung thì… mọi người đều vất vả, ít ai làm giàu nối với những nghề này. Mặc dầu thỉnh thoang vẫn nghe chuyện người này bán được chiếc lồng vài triệu bạc, người kia bán được con chim năm sáu chỉ vàng, nhưng đó là chuyện “năm thì mười họa”, lâu lâu mới “trúng” một lần mà thôi.

Nghề đánh bắt chim rừng:

Nghề đánh bắt chim rừng là nghề vô cùng vất vả. Có đi theo họ đánh chim quí vị mới thấy họ phải gian nan khố cực đến nhường nào. Nếu bắt chim thịt, bắt bằng lưới rập, thì có thể bắt được số nhiều, mỗi mẻ lưới ít ra cũng được năm bảy con, có khi vài chục con. Nhưng, chim thịt, chim thả “phóng sanh” thì đâu bán được bao nhiêu tiền? Còn đi bầy chim hót như Chích Chòe, Khướu, Cu Gáy… thì phải lặn lội từ nương rẫy này sang nương rầy nọ, từ cánh rừng nọ sang vạt rừng kia… Có khi phải cơm đùm cơm nắm đi ba bốn ngày đường là chuyện rất thường. Mà đâu phải lần đi nào cũng thành công, nhiều khi không đủ “sở hụi”..

Người đánh bắt chim rừng có hai hạng: hạng tài tử và hạng chuyên nghiệp.

Hạng tài tử:

Đây là nhừng nghệ nhân nuôi chim, muôn tìm cho được con chim hay đề về thuần dưỡng cho hợp với ý thích. Họ chỉ cần sắm cho mình một vài con chim mồi (mà thường thì có sẵn hoặc mượn của bạn bè), một vài cái lục là đủ đồ nghề đi bẫy chim. Trước hết, họ phải biết rõ vùng nào là nơi có nhiều giống chim mà họ cần bắt để đến. Nếu bẫy chim Cu Gáy, Chích Chòe Than, Chóp Mào… thì vào vườn tược nương rẫy… Nếu bẫy Chích Chòe Lửa, Khướu, Gà Rừng… thì phải lặn lội vào rừng.

Dân đánh chim tài tử mỗi lần hành nghề là chỉ mong bắt được vài con chim hay, chứ không coi đây là nghề kiếm sống của họ. Tất nhiên, những con chim bổi không mấy vừa ý thì họ đem bán cho các cửa hàng bởi số lượng chim bổi do nghệ nhân nuôi chim đánh bắt về cung cấp chỉ là số ít, không đủ cung ứng cho thị trường, vì lâu lâu họ mới tố chức “đi săn” một lần cho vui vậy thôi.

Hạng chuyên nghiệp:

Giới bẫy chim chuyên nghiệp là những người sống bằng nghề bẫy chim rừng. Đây là công việc hàng ngày của họ. Những người này thường tụ họp với nhau thành từng nhóm, từng phường, do cư ngụ gần nhau, hoặc do cùng đánh bắt cùng loại chim rừng như nhau. Tất nhiên, họ không phải là người ở thành phố mà là ở gần khu nương rẫy hoặc ở gần rừng, như vậy hành nghề mới tiện lợi.

Nếu quí vị các vùng Bến Cát, đổ lên Chơn Thành, Bình Long… Hoặc tạt sang miệt Biên Hòa đến các vùng Phú Cường, Phương Lâm, Định Quán… Hoặc vùng Long Thành, Bà Rịa, quanh khu vực Suối Nghệ, Xuyên Mộc… Quí vị sẽ gặp những toán bẫy chim chuyên nghiệp, hối hả vào rừng, mồi người một chiếc xe đạp lỉnh kỉnh đồ nghề, vào mồi buổi sáng tinh mơ…

Nếu nơi đánh chim gần nhà, thì buổi sáng họ tựu nhau lại ở một quán cà phê nào đó để bàn bạc địa điểm thích hợp để hành nghề trong ngày. Sau khi điểm tâm xong, họ lên đường, nhưng khi đến nơi thì mỗi người tẻ ra mỗi ngã để ai lo công việc nấy… Nếu nơi đánh chim xa nhà, nghĩa là chuyến đi phải mất ba bốn ngày, thì ngày đầu coi như là ngày di chuyển, tối lại tìm chồ ngu tạm ở ven rừng, để mờ sáng hôm sau hành nghề cho kịp…

Giới bầy chim chuyên nghiệp vừa lành nghề lại vừa chịu khó lùng sục lặn lội khắp nơi nên họ thường gặp thành công nhiều hơn là thất bại. Chim bẫy về, họ đem bỏ mối cho các chợ chim, hoặc những điểm bán chim với giá sỉ.

Nghề bán chim:

Người bán chim cảnh là người có cửa hàng ở chợ chim, hoặc bán tại nhà, hay đi bán dạo với mọi phương tiện. Nếu có cửa hàng hoặc có điểm bán chim tại nhà thì họ mua chim với giá sỉ, rồi về lựa ra những chim có bộ mã tốt để thuần dưỡng bán giá đặc biệt, còn có những chim xấu thì nhốt chung vào lổng bán theo giá chim bổi, kiếm ít đồng lời.

Những người bán chim dạo thì một là xách năm bay lồng chim trên tay, hoặc thồ hàng chục lồng trên xe đạp, hay xe ba bánh đế đi bán dạo dọc đường, đi vào các ngõ xóm, hay tìm một điểm thích hợp nào đó như cạnh chợ búa, ở ngã tư đường đông người qua lại đẻ bán… cầu may.

Làm nghề bán chim trước mắt thì thấy có lời, vì mua vào giá rẻ mà bán ra giá cao, nhưng con chim bổi vốn dề chét, gặp lúc bán chậm có khi lỗ vốn nặng!

Nghề làm lồng chim: Trước đây, ít có nơi làm lồng chim, nhưng mươi năm trở lại đây ta thấy xuất hiện nhiều nơi làm lổng. Chẳng hạn, trước đây ở Saigòn, khu Xóm Mới Gò Vấp và một vài địa điểm ở Quận tư. Quận Tám nổi tiếng làm lồng chim chợ và lồng chim đặt, nhưng nay thì hình như quận huyện nào cũng có nhà làm lồng. Ngay tại Hà Nội và nhiều tính thành khác trong nước cũng vậy. Một thời, lồng chim cầu Dừa ở quận tư nổi tiếng là vừa chắc vừa đẹp, được nhiều nghệ nhân tin cậy.

Giá một chiếc lồng chim từ vài chục ngàn đến vài ba trăm ngàn, mới nghe qua nhiều người tưởng là “dễ ăn”, nhưng sự thật tính ra công xá cùng không đáng là bao nhiỏu. Một chiếc lồng vài trăm ngàn, đôi khi làm đến vài ba tuần mới xong vì phải qua nhiều công đoạn rất khó nhọc…

Nghề nuôi sâu :

Sâu là do trứng con qui nở ra. Con qui có hình dáng như con bọ rùa, thân có màu nâu sầm như con mọt gạo. Người ta nuôi chúng bằng bánh mì khô, khoai mì khô, hoặc khoai lang xắt lát phơi khô. Nuôi qui để lấy sâu việc tuy dễ nhưng phải tốn nhiều vốn liếng, lại có mặt bằng rộng, càng xa nhà ở càng tốt, vì như vậy mới hợp vệ sinh. Mặt khác, do nhiều mới đủ sỏng, nên ngoài số vốn dốc hết vào để đầu tư, còn phải tốn nhiều nhân công, vì công việc rất nặng nề, một người không thể quán xuyên nổi.

Sâu tuy ban có giá, nhưng đắt rẻ cũng theo mua. Thường thì mùa khô do không có cào cào nón giá sáu cao, mỗi lon có thể hơn mười lăm ngàn, nhưng qua mùa mưa, cào cào có nhiều bán với giá rẻ thì giá sâu cùng phải hạ, chừng sáu bảy ngàn chẳng hạn.

Nghề bắt cào cào:

Hầu hết giống chim rừng đều thích ăn sâu tươi, sâu khô (do sâu tươi rang lên) và cào cào, do đó mới sinh ra cái nghề đi bắt cào cào để bán cho các chợ chim, hoặc bán lẻ cho người nuôi chim.

Đây là cái nghề không vốn, nói đúng ra là vốn rất ít. Người hành nghề bắt cào cào phải sắm cho mình một bộ đồ nghề bằng những món sau đây: một chiếc xe đạp cũ, một cái lồng bằng tre đan khít thật to để chứa cào cào, và một vài cái vợt bằng vải, có cán dài chừng ba thước.

Để có đủ số cào cào mà bán, người hành nghề phải đi bắt cào cào vào buổi chiều hôm trước (khoảng ba bốn giờ chiều cho đến lúc chạng vạng), và từ hai ba giờ khuya đến năm sáu giờ sáng, đó là hai thời điểm dễ bắt nhất.

Nghề này đòi hỏi sự cần cù và sức khỏe tốt, anh nào biếng nhác, hoặc yếu sức sẽ không kham nối. Đi bắt cào cào, họ cũng đi từng tốp vài ba người cho vui, đến nơi, mồi người chia ra một khoảnh ruộng để bắt…

Nghề pha chế thức ăn cho chim :

Có nhiều người nuôi chim nhưng không biết pha chế thức ăn cho chim (1), hoặc chỉ nuôi một vài con nên họ không muốn mất nhiều thì giờ vào việc này, nên tìm đến chợ chim đê mua thức ăn đã pha chế sẵn. Trong khi đó có những người nuôi chim lại tự mình chế lấy thức ăn, vì tin là bổ dưỡng và sạch sẽ hơn. Thức ăn pha chế sẵn thường được bày bán là thức ăn của Nhồng, Chim Khoen, Chích Chòe… Mặt hàng này tuy có lời nhiều, nhưng số lượng xem ra bán được rất ít, nhưng đây cũng là một nghề để sống của một số người.

Thú nuôi chim rừng lờ một thú vui vô cùng tao nhã, xưa nay rất được nhiều người ưa thích. Nuôi chim tuy có tốn kém và mất nhiều thì giờ, nhưng bù lại, ta được hưởng sự sảng khoái do tài nghệ con chim mang lại.

Cái thú nuôi chim còn thể hiện qua việc tự mình thuần hóa thành công con chim rừng, từ con chim hoang dã nhút nhát trở thành con chim thuần thuộc, dạn người. Công việc này tuy dễ mà khó, nó đòi hỏi ở ta sự bền chí kiên tâm, và chửng tỏ có tay nghề khá vững mới làm được. Nuôi được con chim do chính mình cất công thuần hóa mới là chuyện thú vị.

Còn mục đích nuôi chim thì mỗi người mỗi khác: người thì nuôi đế bán, có kẻ chỉ nuôi để “chơi”, không cần sinh lợi.

Nếu đặt mục đích nuôi chim là để dinh dưỡng tinh thần, để quên đi những âu lo, phiền toái do cuộc sống xô bồ mang lại thì chúng tôi khuyên Quí vị nên chọn cho mình một vài con chim vừa ý mà nuôi. Châng hạn, hót thì hót thật hay, còn nuôi làm kiểng thì nên chọn giống chim vừa lạ vừa đẹp… Xin đừng nên nuôi với số lượng quá nhiều, vui sướng đâu không thấy mà chỉ thấy mình cả ngày phải khổ công hầu hạ chúng từ cóng nước, cóng sâu, chóang hết cả thì giờ ngơi nghỉ!

Mặt khác, nếu tiền dư bọc để thì sắm lồng chạm, lồng trám và cả lồng ngoại đắt tiền để chơi cho đúng cách chơi, chẳng ai phê phán gì mình. Nhưng, nếu túi tiền lép xẹp thì tốt hơn nên an phận, cứ dùng lồng chợ có sau đâu! Chơi chim là quí con chim hay, còn lồng chim là vật phụ, nó đóng vai trò trang trí mà thôi.

Điều cuối cùng chúng tôi xin mạn phép được khuyên quí vị là nếu nuôi chim rừng để sinh sản và nuôi để mai khôn, bắt chước nói sõi tiếng người, thì nên nuôi lúc chim còn nằm tổ. Chẳng hạn con Nhồng bổi bắt được ngoài rừng về có nuôi mãi thì nó cũng chỉ nói “tàm xàm” theo giọng rừng của nó mà thôi. Trái lại, nuôi con Nhồng con độ sáu tháng tuổi đã bắt đầu học “nói”…

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.