Lồng nuôi cu gáy

Từ xưa đến nay, ít có nghệ nhân nuôi chim nào lại thích nuôi chim Cu gáy từ chim con lên, dù biết nuôi chim con sẽ mau dạn. Ngay với Cu mồi cũng vậy, họ thường chọn nuôi từ chim bổi, là loại chim lớn đánh bẫy được ở ngoài trời.

Cu gáy bổi như quí vị đã biết, chúng nhát vô cùng, nhiều con về nhà dù nuôi nấng kỹ cũng không chịu ăn uống để kiệt sức dần mà chết. Nuôi Cu bổi phải có cách nuôi riêng, điều cần là phải tìm cách cho chúng chịu ăn uống mới sống được. Tuy vậy nhiều con bổi nuôi tại nhà đến nửa năm trời mà hễ thấy bóng dáng người lại gần nó còn tỏ ra sợ hãi, bay loạn xạ tìm cách trổ lồng thoát thân cho bằng được!

Giống Cu gáy hễ thoát ra khỏi lồng là coi như mất hẳn, dù là chim nuôi thuộc đã nhiều năm.

Ông bà mình coi Cu gáy là giống chim có tính bạc bẽo. Có những con Cu mồi nuôi thuần thuộc đến mười lăm năm, cho tay vào lồng chim cứ đứng yên cho chủ nuôi vuốt ve nựng nịu, thế nhưng khi đã sổ lồng là chúng cứ cắm cổ bay luôn một mạch không hề một lần quay cổ lại. Họa hoằn lắm mới có một đôi con chịu lẩn quẩn kiếm ăn quanh vùng, nhưng nếu chủ nuôi không tìm cách bẩy lại thì vài hôm sau đó chúng cũng tìm phương khác bay luôn! Đó là bản tính lạ lùng của chim Cu gáy! Không trách người đời gọi nó là giống chim bạc bẽo cũng phải!

Những con chim khi sẩy ra mà còn lẩn quẩn chung quanh vườn nhà chủ vài ngày thường được người trong nghề đánh giá là con chim khôn, và chúng là đầu đề câu chuyện của nhiều người trong giới, đôi khi mãi đến vài chục năm sau vẫn có người còn nhắc lại, coi như là chuyện…ngàn năm một thuở mới có trong đời!

Giống Cu gáy dù là ở trong Nam hay ngoài Bắc, hễ thoát ra khỏi lồng thì mười con như một đều bay biệt tích.

Có nhiều chủ chim do tiếc con chim quí, đến nỗi dám bỏ cả công ăn việc làm hàng tháng trường để cất công lặn lội vào các nương rẫy, băng từ làng nọ sang làng kia cách nơi cư ngụ của mình hàng chục cây số, hầu tìm cho ra tông tích con chim để mong bẫy lại mới vừa lòng.

Công việc tìm kiếm này tất nhiên là vất vả có khi phải nhịn đói nhịn khát, có khi phải ăn bờ ngủ bụi là chuyện bình thường. Nay họ đi tìm theo hướng này, mai lại bươn bã sang hướng khác. Đi đến đâu họ cố lắng nghe giọng từng con chim hoang dã trong vùng để xem có giọng gáy nào quen thuộc với mình hay không để treo bẫy bắt lại. Vùng gần đi hết lại chịu khó bươn chải đến các vùng xa, có khi mất công mất việc đến hàng tháng trời mới tìm bắt lại được. Điều này cho thấy nuôi được con Cu gáy hay, người ta quí hóa nó đến mức độ nào! Trong dân gian đã từng có nhiều chuyện thật mà kể ra cũng chẳng được mấy ai tin là những con Cu gáy quí đến độ dù có người gạ đổi vài ba mẫu ruộng loại “nhứt đẳng điền” mà chủ chim con không khứng chịu! Hoặc có người chạy giặc không màng mang theo của cải quí giá trong nhà, mà chỉ xách mỗi chiếc lồng Cu mà thôi…

Do bản tánh Cu gáy quá nhát, lại do giống chim này điềm tĩnh, không có thói quen bay nhảy trong lồng lung tung nên chúng được nuôi trong các loại lồng mây, hoặc tre với hình trái bí rợ chật hẹp. Từ xưa đến nay, loại lồng dành nuôi chim Cu gáy hình như không được cải tiến bao nhiêu, từ hình dạng đến thể tích chật hẹp của lồng.

Lồng nuôi Cu gáy có hình dáng khác lạ đối với lồng nuôi các loại chim hót rừng khác. Nó vừa chật chội lại vừa thấp lè tè, mới nhìn qua ai cũng tưởng như đây chỉ là chiếc lồng tạm để nhốt chim mà thôi. Chiều cao của lồng chỉ vừa vặn cho con chim đủ ngẩng đầu lên, và diện tích chật hẹp trong lồng cũng vừa đủ cho con chim khốn khổ xoay qua trở lại vừa vặn, mỗi khi nó cần ăn uống.

Nuôi trong chiếc lồng hình trái bí rợ quá chật hẹp này, quả thật rất hợp với chim Cu bổi. Nó muốn trổ lồng để thoát thân cũng không đủ chỗ mà xoay trở, mà có muốn tung mình bay cao thì cái nóc lồng quá thấp kia đã cố tình “đè đầu cỡi cổ” nó rồi!

Cuộc sống con chim bị tù hãm như bị bó rọ lại một chỗ nhất định, ta thấy thì thương cho nó, nhưng nghĩ kỹ lại thì lại có vẻ thích hợp với nó! Vì như quí vị đã biết, trong đời sống hoang dã Cu gáy ngoại trừ việc đi tìm mồi phải lùng sục nơi này nơi nọ, còn khi được nghỉ ngơi thảnh thơi, Cu gáy chỉ thích tìm một lùm cây nào đó để đứng trầm ngâm hàng giờ như một triết gia đang trầm tư mặc tưởng chuyện đời… Nhiều người bắt gặp con chim Cu gáy đứng ở bụi tre đầu làng, tất tả bỏ ra cả giờ đồng hồ chạy về nhà xách lồng Cu mồi ra để đánh bẫy, mà con chim bổi kia vẫn còn đứng nguyên ở vị trí cũ chứ không hề xê dịch một bước nào!

Do bản tính của giống chim cảnh này lúc nào cũng lừ đừ chậm chạp, không thích bay nhảy, không thích chuyền cành, nên cụ xưa đã khôn ngoan nghĩ ra loại lồng trái bí rợ cho Cu gáy kể cũng thích hợp lắm.

Loại lồng nuôi Cu mà ta đang dùng vừa nhỏ nhắn gọn gàng, tiện lợi cho việc di chuyển biết bao. Trong nhà dù treo đến vài chục chiếc lồng Cu vẫn không bị choán bao nhiêu chỗ.

Bị nhốt trong chiếc lồng chật hẹp, con chim cơ hồ như cả ngày cứ đứng yên một chỗ. Thỉnh thoảng ta mới thấy nó xoay qua trở lại với dáng điệu chậm rãi khoan thai, khi hướng về cóng đựng thức ăn, khi thì hướng qua cóng nước uống. Chỉ năm thì mười họa, ta mới thấy chú chim dang rộng đôi cánh để vỗ đồm độp một vài cái như kiểu muốn cất cánh bay lên, nhưng kỳ thực là để giản chút gân cốt!

Với chim Cu bổi thì người ta nhốt chúng trong loại lồng trái bí chật hẹp, đường kính đáy lồng khoảng hơn ba mươi phân, và chiều cao từ đáy đến nóc lồng cũng chi độ hai mươi hai phân mà thôi. Con chim chỉ tỏ ra khó chịu trong vài ba giờ đầu là nhiều, sau đó nó biết sống an phận không tìm cách để chui rúc nữa. Chính nhờ vào chiếc lồng vừa nhỏ vừa hẹp đó mà người ta dễ dàng thuần hóa chim Cu gáy bổi.

Chim bổi nuôi nhốt trong lồng thường được chủ chim hớt bớt một phần đuôi để chim dễ dàng xoay trở trong chiếc lồng chật hẹp đó. Việc cắt ngắn phần đuôi (cắt ngắn một phần ba hay phân nửa cũng được) không ảnh hưởng gì đến sức khỏe của chim, vào mùa thay lông sau đuôi sẽ mọc lại dài như cũ. Có nghệ nhân hớt bớt một bên cánh, mục đích là cũng để hạn chế sự bay nhảy loạn xạ của chim bổi trong những ngày đầu còn xa lạ với môi trường sống chật hẹp này. Cụt một bên cánh, ngay thế đứng của chim cũng mất thăng bằng, nên dù có muốn trố ngón sở trường để cất cánh bay lên…nó cũng ngại!

Nhiều nghệ nhân cứ dùng chiếc lồng chật hẹp này để nuôi con chim đến suốt đời, thực tế thì không có gì trở ngại, nhưng trông con chim sống tội nghiệp làm sao! Nhiều nghệ nhân khác, khi thấy chim đã thuần thuộc, bớt nhát, họ liền sang chim qua một chiếc lồng khác rộng rãi hơn, cao ráo hơn…chút đỉnh. Loại lồng lớn này cũng có hình trái bí rợ, nhưng đường kính mặt đáy rộng gần khoảng gần bốn mươi phân, chiều cao từ đáy đến nóc lồng gần ba mươi phân. Chiếc lồng này nhìn vào có vẻ thông thoáng, nhưng hình như không mấy cần thiết đối với con chim nuôi. Dù ở trong lồng chật hay lồng rộng chúng vẫn giữ dáng điệu lù khù, lúc nào cũng muốn đứng yên một chỗ!

Trong vài ba mươi năm trở lại đây, người ta còn nuôi Cu gáy trong loại lồng chim bằng kẽm, hình dáng có đổi khác chút đỉnh. Loại lồng kẽm này vừa nhẹ nhàng vừa thông thoáng nhìn rõ được con chim đứng bên trong hơn, nhưng không được mấy ai ưa thích. Người ta không thích không phải vì không tiện lợi mà là trông nó có vẻ…lạc điệu làm sao! Cu gáy nếu được nuôi trong lồng hình trái bí và làm bằng mây hoặc tre trông mới phù hợp. Cùng như Họa mi không thể nuôi trong lồng của Yến phụng, của Chích chòe lửa, tuy cũng được nhưng trông nó lạc điệu chẳng hay ho gì! Cái thói quen có tính “truyền thống” từ ngàn đời, đâu dễ gì nhất thời thay đổi được!

Hơn nữa, loại lồng Cu gáy làm bằng kẽm tuy chiều rộng có hẹp, nhưng chiều cao lại hơi cao, cho nên chỉ dùng nuôi chim thuộc, chứ không phù hợp với chim bổi.

Cu gáy là con chim bình dân, bình dân từ giá cả, bình dân từ thức ăn, và bình dân ở giá cả chiếc lồng. Một chiếc lồng mây nuôi Cu gáy chỉ khoảng mười lăm đến hai mươi ngàn bạc, như vậy là vừa túi tiền của mọi người mọi giới. Một chiếc lồng mây như vậy có thể nuôi con chim suốt đời của nó vẫn chưa hư hỏng, nếu ta bảo quản tốt.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.