CHIM HÓT, CHÀNG NHẠC SĨ TÀI HOA CỦA NÚI RỪNG

Mỗi con chim hót là một “chàng nhạc sĩ tài hoa” góp công mang lại cho đời những cung đàn muôn điệu. Nhiều tiếng chim cùng họp nhau thánh thót có khác gì một tấu khúc của dàn nhạc thính phòng, ru tâm hồn người trần tục vào cõi lâng lâng.

Một buổi sáng đẹp trời nào đó, nếu ta lạc bước lãng du vào một khu rừng ở Trị An, ở Phước Long hay đến cơ man núi rừng nào đó của quê hương thân thương mình, giữa không gian trùm kín sương mai lành lạnh, được thu mình cạnh một gốc cây cổ thụ, để lắng tai nghe muôn chim tụ họp tấu khúc nhạc rừng thì thật không còn gì sướng thỏa hơn!

Bao nhiêu sự buồn lo đang tích chứa trong lòng bỗng tan theo mây khói. Tự nhiên trong ta như có một sự đổi thay, sự lột xác mầu nhiệm: sảng khoái hơn, yêu đời hơn, ham sống hơn…

Khúc nhạc bình minh của những chàng nhạc sĩ núi rừng tài hoa và điệu nghệ đã thúc giục dòng máu nóng trong ta cuồn cuộn chảy như ngọn triều dâng… Và cũng rất tự nhiên, ta bỗng thấy hồn rừng như trỗi dậy với bình minh tươi thắm trong khúc nhạc của muôn chim, trong ánh hồng rực rỡ đang le lói ở chân trời…

Nếu được dịp ngồi nghe chim hót bên một vách núi, bên một dòng thác của núi rừng Trường Sơn, tâm hồn ta còn hưng phấn hơn bội phần khi tiếng chim vang xa vào rừng cây, vào vách núi, rồi dội lại với âm hưởng vang vang, nghe như xa mà gần, lại như gần mà xa, nghe như không mà có, lại như có mà không… khiến người nghe không tránh được sự bàng hoàng đế thẫn thờ hỏi lại mình đây là mộng hay thực ? Là tiên cảnh hay vẫn là chốn hồng trần.

Và cũng rất tự nhiên, ta nhận ta là một Tử Kỳ, và các chàng nhạc sĩ của núi rừng tài hoa kia, chính là Bá Nha thuở trước.

Người và chim, phải chăng đã có duyên nợ tiền định với nhau?

Chuyện xưa tích cũ kể rằng :

Đời nhà Tống có quan Thượng Đại Phu Bá Nha là người có tài chơi đàn rất nổi tiếng, ai được nghe cũng tỏ lòng hâm mộ. Nhưng trong số những người ngồi nghe ông đàn, Bá Nha không thấy được một người nào đủ sức thưởng thức được tiếng đàn của mình, và lấy đó làm điều phiền muộn.

Một hôm, trong một đêm; trăng sáng, trên đường đi sứ từ nước Sở trở về, thấy phong cảnh hữu tình nên ông ra lệnh ghé thuyền bên bến Hàm Dương để gảy đàn tiêu khiển. Ngay lúc đó, một chàng tiều phu tên là Tử Kỳ, trên đường trở về nhà bỗng nghe tiếng đàn trầm bổng nên dừng chân đứng lại nghe…

Bá Nha đang lắng hồn mình theo cung bậc thì bỗng nhiên dây tơ bị đứt. Ông đoán chắc rằng có người rình nghe, nên sai người lên bờ tìm thử. Quả nhiên họ gặp Tử Kỳ.

Thấy Tử Kỳ còn trẻ, lại là tiều phu lam lũ, Bá Nha chưa thể tin đó là người biết thưởng thức nhạc đến mức siêu phàm, nên hỏi:

– Nhà ngươi nghe đàn, vậy xin cho biết ta đã đàn bản gì vừa rồi.

Tử Kỳ đáp ngay, không cần nghĩ ngợi :

– Đó là bài Đức Khổng Tử thương tiếc Nhan Hồi.

Bá Nha nghe câu trả lời lấy làm sửng sốt, vì chính đó là bản nhạc ông đang lắng hồn mình qua những cung bậc dư dương. Thế là Bá Nha vội vã mời Tử Kỳ xuống thuyền đàm đạo. Bá Nha lại so dây đàn một bản khác. Tiếng đàn lần này nghe cao vút lạ thường, và lần này Tử Kỳ cũng đoán được ý chính thầm kín của người ký thác tâm tư mình vào cung bậc: đó là chí cao vời vợi đến tận núi thẳm non cao (Nga nga hồ chí tại cao sơn).

Bá Nha muốn thử tài Tử Kỳ một lần nữa. Lần này ông tập trung tâm trí mình cuồn cuộn theo dòng nước chảy. Và Tử Kỳ lại đáp đúng: Dương dương hồ chí tại lưu thủy, có nghĩa là chí cuồn cuộn như dòng nước chảy.

Nghe câu trả lời xong, Bá Nha quá mừng rỡ, vì biết đây là người duy nhất có khả năng hiểu rõ được tiếng đàn của mình, rất đáng tôn là bậc tri âm. Sau đó hai người đàm đạo rất tương đắc. Bá Nha khẩn khoản mời Tử Kỳ theo mình về kinh đô chung hưởng cuộc sống phú quý, nhưng Tử Kỳ từ chối, viện dẫn vì còn cha mẹ già yếu nên phải sớm hôm phụng dưỡng cho trọn đạo làm con.

Bá Nha đành cho lui thuyền và hẹn sang năm hai người lại tái ngộ tại bến Hàm Dương này.

Và đến ngày hẹn, Bá Nha trở lại bến sông xưa, mang đàn ra gảy mấy bài, thì nghe tiếng đàn có vẻ sầu than ai oán, mà Tử Kỳ thì không thấy xuất hiện. Ông sinh nghi bèn lên núi hỏi thăm nhà Tử Kỳ, thì khách tri âm đã không còn trên trần thế.

Bá Nha lòng quặn đau như thắt, lần mò ra thăm mộ người xưa, sai người dọn đồ tế lễ rồi quỳ xuống khóc than thảm thiết, ai nghe cũng mủi lòng. Xong, ông đem đàn ra gảy một bài ai điếu, tiếng đàn nghe não nùng như khóc, như than, như sầu, như tủi… Hết bản nhạc, ông đứng lên đập vỡ cây đàn quý của mình, và lớn tiếng thề trước mộ Tử Kỳ: vì không còn bạn tri âm nên suốt đời không chơi đàn nữa…

Thực ra, người chơi chim ngày nay chưa phải là khách tri âm của chim, vì ta làm sao có thể hiểu được chim kia đang ký thác tâm sự gì của mình qua những nhịp hát véo von trầm bổng ấy. Ta chỉ biết say mê ngồi nghe chim hót, nghe hoài mà không biết chán, giọng quen mà vẫn thấy lạ, vẫn hấp dẫn khổn cùng. Ta chỉ biết không ngại công lao khó nhọc chăm sóc cho chim, chăm chút cho chim từng miếng ăn, giọt uống, từ con sâu khô, sâu tươi, con cào cào ngắt cẳng, xén càng… Như vậy thì chưa phải là một Tử Kỳ của Bá Nha, nói đúng ra là chưa xứng đáng.

Thế nhưng, dù sao thì giữa người và chim cũng có duyên nợ. Vì nếu không duyên nợ thì làm sao từ chàng trẻ tuổi còn cắp sách đến trường, đến cụ già đầu bạc răng long nặng lòng đam mê cái lồng chim của mình đến thế!

Ai nuôi chim mới thấy được cái cực của người nuôi chim cảnh. Vất vả không nhiều, nhưng bận rộn còn hơn người lo cho con mọn. Nếu không duyên nợ thì hơi đâu mà tẩn mẩn ve vuốt từng cọng nan lồng, giặt từng tấm bố, không để hụt nước, không để thiếu mồi. Tối lại lo phủ áo che lồng, sáng tinh sương vừa cựa mình thức giấc đã đem chim ra treo trước ngõ…

Nếu không duyên nợ với chim, thì hơi sức đâu cậu con trai với cái vợt cầm tay, lần mò ra bờ ruộng, vồng khoai, đến bãi cỏ công viên “vớt” từng con cào cào về cho chim điểm tâm buổi sáng. Còn những ông già, đáng lý nên ngồi ở phòng khách trầm ngâm bên ly trà nóng để suy gẫm việc đời, lại cất công gò lưng trên chiếc xe đạp đến các tụ điểm bán cào cào để mua một vài ngàn về cắt chân, xén càng đút chõ chim, cưng còn hơn cưng cháu nội. Có nhiều người dám nhịn cữ cà phê buổi sáng để lấy tiền mua lương thực cho chim.

Những hy sinh đó nếu không do sự yêu thương đầy ắp thì làm sao thực hiện từ ngày này sang ngày khác được.

Qua điều đó, cho ta thấy được một điều: chỉ có kẻ thích chim, tự nhận mình có duyên nợ với chim mới có thể nuôi chim được. Còn người không thích chim, thì có đem cho, họ cũng không màng.

Người đã thích chim thì tất phải nuôi chim vô cùng chu đáo. Người đã biết thưởng thức tiếng hót của chim, tất nhiên phải để tâm lo cho con chim sung sức, chim mới chịu siêng hót, và giọng mới có đủ âm sắc ngân vang…

Nuôi một con chim vốn mất nhiều công phu, và việc chăm sóc không phải một ngày, một tháng. Tuổi thọ của chim có thể từ mười năm, mười lăm năm. Chim nuôi càng lâu thì càng thuần thục, càng có giọng hót hay, tình cảm của chim và người nuôi đương nhiên là có sự gắn bó. Vì vậy, sơ sẩy để mất một con chim quý, để chết một con chim mà mình hết dạ nâng niu thì quả là một chuyện đáng buồn! Đôi khi vì đó mà tự nhiên ta mất hứng, không còn muốn nuôi chim nữa. Mỗi ngày nhìn vào cái chuồng trống rỗng, chẳng khác nào một vật vô hồn ta dám làm cái việc mà Bá Nha thuở trước đã từng làm là đập nát lồng chim, thề suốt đời không nuôi chim nữa.

Chính vì muốn tránh cho mình cảnh đau đớn bẽ bàng như vậy, nên người nuôi chim nào cũng cố gắng o bế cho chim được an toàn sống mãi trong lòng, cho đến ngày mòn hơi kiệt sức.

Người ta gọi người nuôi chim là nghệ nhân, danh xưng đó mới nghe qua có vẻ cường điệu, nhưng ngẫm nghĩ lại thật đúng vô cùng. Nếu không nắm vững nghệ thuật chăn nuôi, thì con chim quý trong lồng cũng chỉ là một chú chim rừng không mấy giá trị. Nói một cách khác, nếu không có bàn tay tái tạo, bằng cách lai giống từ nhiều thế hệ thì con chim yến rừng ở quần đảo Canaries làm sao biến thành con Norwich ơ Anh, con Yến Harz ở Đức…

Người nuôi chim, dù ở chân trời góc bể nào, cũng là những tay thợ nghệ thuật chuyên môn, với tay nghề lão luyện, óc sáng tạo tuyệt vời; mới công hiến cho đời những “chàng nhạc sĩ tài hoa của núi rừng” càng ngày càng sắc sảo.

Nuôi chim là cả mọt nghệ thuật. Muốn biết rõ điều đó, xin mời các bạn cùng xem tiếp những trang sau…

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.