Chim Họa mi – Giọng hót bậc thầy của chim rừng

Người đời xem loài Cọp là chúa sơn lâm; xem chim Phượng Hoàng là vua của loài chim, và đánh giá tiếng hót chim Họa Mi xứng đáng là giọng hót bậc thầy của các loài chim rừng.

Người Trung Quốc, cũng như các nước khác trên thế giới trong đó có dân Việt mình, ai cũng thích Họa Mi hót. Ca sĩ nào có giọng hát hay cũng được khen là “Con Họa Mi của ban nhạc…”.

Tiếng hót của Họa Mi đã đem lại cho người nghe một sự thích thú, ngay người khó tính cũng không thể chê vào đâu được.

Xuất xứ:

Chim Họa Mi là loại chim rừng, sống rất nhiều ở Trung Quốc. Ở nước ta, chim này sống nhiều nhất ở Sơn La, Lai Châu, Lạng Sơn, Móng Cái… Chim thích sống ở các nơi rừng rậm núi cao, có khí hậu mát, lạnh.

Hình dáng:

Chim Họa Mi lớn gần bằng con chim Cu ngói, mang trên mình bộ lông màu nâu sẫm, lông ngực và bụng màu vàng hung, mắt có viền trắng bao quanh và viển kéo dài ra phía sau thành một vệt dài độ phân rưỡi. Bề dài thân chim từ mỏ đến chót đuổi độ hai mươi phân. Mỏ và chân có màu nâu lợt.

Nhìn bề ngoài thì con chim Họa Mi không có nét gì hấp dẫn cả. Đến nỗi nhiều người vốn tai được nghe, hay được người khác khen nhiều về tiếng hót độc đáo của Họa Mi, nay nhìn thấy lần đầu, họ không tin chim Họa Mi lại xấu đến thế.

Người đời vốn nghĩ rằng chim hót hay tết chim phải có bộ mã rất đẹp. Với giọng hót lảnh lót ngân vang của Họa Mi, đáng lẽ nó phải được khoác lên mình một bộ lông sặc sỡ, ít ra cũng như Công, như Trĩ mới tương xứng được.

Chim Họa Mi mái thân mình nhỏ hơn chim trống, sắc lông hung nâu, viền trắng ở mắt nhỏ hơn, và vệt trắng đuôi mắt ngắn hơn. Chim mái không hót như chim trống, mà chỉ kêu “sè..sè..” (Tiếng nhà nghề gọi là chim xùy).

Cách nuôi chim họa mi bổi:

Họa Mi là chim rừng, nên khi bắt về rất nhát. Chim bổi đem về, ta nhốt ngay vào lồng, sau khi đã sẵn sàng để thức ăn và nước uống đầy đủ cho chim. Bên ngoài phải phủ áo lồng kín mít, và treo nơi yên tĩnh vắng người qua lại một thời gian khá lâu.

Nếu việc nuôi chim bổi đúng phương pháp thì độ nửa năm, chim đã dạn người. Ngược lại, nếu không cẩn thận trong những tháng đầu, thì sự nhút nhát của chim sẽ kéo dài có khi cả năm, lại bể đầu, xệ cánh rất khó coi nữa.

Với những nghệ nhân người miền Nam thì nuôi chim Họa Mi bổi đỡ vất vả hơn. Vì rằng, chim bắt được từ núi rừng miền Bắc về, người ta rộng lại đổi khi cả tuần để có số nhiều mới mang vào. Cộng vào đó, di chuyển tàu hỏa cũng hết mấy ngày, nên con chim vào đến trong Nam đều đã biết “ăn mồi”, nuôi không sợ chết nữa. Con nào quá nhát, không “ăn mồi” thì đã chết hết ở dọc đường rồi.

Nuôi được chừng một tuần, thấy chim bớt nhát, người nuôi có thể hé áo lồng ra từ từ, và treo lồng chim gần chỗ có bóng người qua lại để chim quen dần với người.

Chim bổi vẫn cho tắm như thường, có điều những ngày đầu cho chim tắm, ta nên có cử chỉ nhẹ nhàng để chim khỏi hốt hoảng.

Muốn tập chim Họa Mi (bổi) trống mau dạn, ta nên nuôi một con chim mái, để khi nghe tiếng “xùy” của mái, chim trống hăng lên và dạn dĩ dần. Có thể nhờ đó mà chim trống bối mở miệng hót sớm hơn.

Xin lưu ý là lồng chim mái nên treo xa lồng chim trông, khuất mặt nhau càng tót. Một con chim mái, đủ sức giúp hai ba chim trống “tăng lửa”.

Thức ăn:

Trong số các loài chim cảnh, Họa Mi và Khướu ăn thức ăn giản dị nhất. Chỉ cần gạo trộn trứng và cào cào là đủ.

Cách chế biến gạo trứng như sau:

Lấy một lon sữa bò tấm (tức là 250gr) bắc lên chảo rang vàng. Xin lưa ý là rang hơi vàng, đừng để vàng khét. Xong, bắc chảo xuống, đập vào gạo rang ấy độ bốn lòng đỏ trứng gà (hay vịt) rồi trộn cho đều để trứng quyện vào tấm, sau đó đem phơi nắng độ vài giờ cho khô. Nếu gặp lúc trời không nắng thì có thể bắc chảo lên bếp sây với lửa riu riu cho đến khi các hột tấm rời ra là được.

Họa Mi tuy lớn con, nhưng ăn uống không tốn bao nhiêu. Mỗi ngày nó chỉ ăn một muỗng cà phê nhỏ. Muốn cho chim sưng, phải cho ăn cào cào, mỗi ngày độ vài ba chục con.

Lồng chim và cách chăm sóc:

Lồng nhốt Họa Mi khoảng 60 nan là vừa, đường kính đáy lồng khoảng 40 phân. Có thể dùng nhỏ hơn cũng được. Ta có thể dùng lồng mây hay tre.

Đây là giống chim lớn, uống nhiều nước, do đó, ta nên coi chừng cóng nước, hễ thấy cạn là châm ngay.

Mỗi lần cho chim tắm là mỗi lần ta vệ sinh lồng cho nó. Phải kỳ cọ cóng nước cho sạch. Phải thay bố lồng, và dùng cọ quét sạch những rác rến ở đáy lồng cho kỹ.

Tóm lại, nuôi chim Họa Mi không tốn công phu nhiều, và đồ ăn thức uống cũng giản dị, rẻ tiền.

Cách nuôi Họa Mi để đá:

Bản tính của chim Họa Mi rất hung hăng, háu đá. Chính vì cái tính hung hăng này, người ta mới dễ bẫy nó, và dùng nó để đấu đá với Họa Mi khác.

Nuôi chim Họa Mi đá rất công phu, không dễ dàng như nuôi chim để hót.

Trước hết, người ta phải chọn giống chim :

  • Theo kinh nghiệm của giới nuôi Họa Mi đá thì phải chọn chim ở vùng Lạng Sơn, Móng Cái mới là loại chim dữ. Cũng như nuôi gà nòi, người ta phải chọn được gà Cao Lãnh vậy.
  • Bắt chim về rồi phải chọn những con có màu lông gạch cua, chân và các ngón cứng cáp, móng đầy đủ và sắc nhọn, mắt lanh và mỏ cứng.
  • Xong,  người  ta tập cho chim có thể lực tốt. Tập bằng cách nhốt chim vào “lồng thể lực”, tức là loại lồng lớn, chiều cao hơn thước, đường kính đáy lồng rộng 60 phân, để chim được tự do bay nhảy. Cầu để cho chim đứng là loại cầu nhám (nếu không thì lấy giấy nhám dán vào) để chim khi đậu mài móng cho thêm sắc bén.
  • Với Họa Mi dùng để đá, người tá phải nuôi thật yên tĩnh, để chim bớt hót. Chim bớt hót mái sung. Ngoài ra, người nuôi chim còn cho chim ăn những thức ăn bổ dưỡng. Đây là bí quyết của nhà nghề, không ai chịu truyền lại cho ai. Có kẻ dùng thịt ó cho chim ăn, có người cho ăn dái gà trống tơ…
  • Đây là chuyện bàn thêm để quý vị xem chơi, chứ chúng tôi không ngầm khuyến khích.
  • Mục đích của chúng ta là nuôi chim để hót, chứ không phải nuôi chim để đá. Một con chim khi đã đá xong, dù thắng hay bại, thân hình cũng xơ xơ xác xác, tĩnh dưỡng lại cũng mất một thời gian dài. Ở người nuôi chim hót, chắc chắn không bao giờ để phí phạm thời gian và công sức của mình đến như vậy.
  • Họa Mi khi thay lông xong – tức đủ lửa – sẽ hót suốt ngày. Tiếng hót lảnh lót vang xa như thách thức những ai dám ngang nhiên vào xâm lăng giáng sơn cẩm tú của nó.
  • Hai con chim “đồng sức ngang tài” để gần nhau, chúng sẽ hót vang lên như một ban hợp ca trên sân khấu vậy.

Xin lưu ý: Họa Mi thích hợp với những nơi có khí hậu mát, lạnh, vì vậy ta không nên tắm nắng quá lâu, chim dễ bị “hốc”, suy yếu. Cũng không nên để ở chỗ có gió lùa, chim dễ bị chết thình lình. Tốt hơn hết, tối ngủ phải trùm áo lồng kín đáo cho chim.

CHỌN HỌA MI NUÔI ĐÁ

Chim Họa Mi nuôi đá khác với con Họa Mi nuôi hót. Khác ở chỗ chim đá phải có dáng vóc vừa to lớn, vừa nhanh nhẹn, mọi cử động đều toát ra được sự mạnh mẽ lanh lợi của một chú chim “võ sĩ” dám đương đầu thách đấu với những chim khác. Trong khi đó thì chim nuôi hót, người ta không chú ý đến dáng vóc, mà chỉ chú trọng đến giọng hót hay hay không mà thôi.

Chọn một con Họa Mi để nuôi đá không phải là việc dễ dàng, đôi khi vài mươi con mới chọn được một, và những nghệ nhân có nhiều kinh nghiệm trong nghề mới tinh mắt biết được đâu là con chim có nhiều ưu điểm đấu đá để chọn nuôi.

Chọn đầu:

Chim Họa Mi nuôi đá phải có dạng đầu xà (đầu rắn), tức là đĩnh đầu không gồ lên mà băng phẳng. Loại đầu nầy cũng như đầu chim ó, vừa lanh lẹ lại vừa né đòn nhanh.

Chọn mắt:

Mắt chim phải méo hình hột dưa, có màu xanh mới tốt. Loại mắt này vừa nhanh, vừa lì đòn.

Chọn mỏ:

Mỏ chim Họa Mi nuôi đá phải to, đài và dày, không cong. Loại mỏ này cắn mạnh, mổ đau. Nên nhớ là khi đấu đá, mỏ chim Họa Mi rất lợi hại, có thể làm long gối, đơ chân và bể đầu địch thủ.

Chọn thân mình:

Họa Mi đá phải có vóc dáng to, dài đòn, khỏe mạnh. Chim nhỏ thó ra trận khó lòng thắng ai.

Chọn chân: Đôi chân Họa Mi đá phải to, màu trắng hoặc vàng mới tốt. Bàn chân chim cũng phải to, ngón và móng không thương tật và vững mạnh. Móng không đóng lệch, đủ độ cong và sắc bén để khóa chặt địch thủ, không cho vuột mất. Xin lưu ý là bộ chân chim đóng vai trò rất quan trọng trong việc đấu đá, vì đó là “bộ khóa” lợi hại để áp đảo tinh thần và làm suy yếu sức lực của địch thủ.

Chọn lông:

Chim thay lông hoàn tất xong mới cho ra đá, nghĩa là lông đã già dặn, chứ không còn non như thời còn đang thay lông. Nên chọn chim có bộ lông mỏng, vì đó là chim có nội lực thâm hậu, dai sức, dễ thắng.

Chọn đuôi:

Đuôi chim Họa Mi đá phải chọn dài và dày. Những đuôi còi coc, thưa thớt sẽ đem đến sự thất lợi cho chim, vì không có điểm tựa vững vàng cho chim đứng vững, và lách lái cũng khó khăn. Bình thường thì đuôi chim không chạm xuống đất mà chim vẫn đứng vững, nhưng khi đá mệt mỏi, nếu không có đuôi chông đỡ thì chim dễ bị ngã về sau, tạo sơ hở cho địch tân công. Vì thế đá của Hoa Mi rất hốc hiểm, còn độc địa hơn thế đá của gà nòi:

  • Như thế lấy móng lấy gối: Khóa chặt bộ chân địch thủ không cho xoay trở, rồi mổ liên tục vào gốỉ, vào móng làm địch thủ phải tê dại đôi chân, gối và móng bị thương nặng đứng vững không được nên phải chạy dài.
  • Như thế khóa cổ, bấu đầu: Là nhanh nhẹn đưa chân khóa chặt cần cổ của địch khiến địch chỉ còn trân mình chịu mổ vào đầu, vào mắt… Nhiều con còn bấu vào đầu địch thủ, khiến địch thủ tối tăm mặt mũi, và chỉ chống đỡ cầm chừng.

Những thế hiểm đó chỉ có những Họa Mi dữ dằn mới có. Vì vậy đã nuôi Họa Mi đá, ai cũng cố chọn cho mình những con dữ dằn nhất mà nuôi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.