Chích chòe lửa – Chú chim hót rừng đỏm dáng

Chích Chòe Lửa có tên khoa học là Copsychus Molabarious Indicus, là loài chim hót rừng, vừa hót hay vừa có bộ mã rất đẹp nên được nhiều nghệ nhân ưa thích.

Có nhiều người “mê” Chích Chòe Lửa đến độ trong nhà chỉ nuôi mỗi một giống chim này, dù là nuôi đến gần chục con. Có người chỉ nuôi một vài con Chích Chòe Than, nhưng lại nuôi năm ba con Chích Chòe Lửa, mặc dầu ai cũng biết nuôi Chích Chòe Lửa cũng rất công phu và nhiều tốn kém.

Giá một con Chích Chòe Lửa loại làm mồi hiện nay từ ba đến năm chỉ vàng. Chim nuôi vài ba mùa (tiếng nhà nghề gọi mùa là thời gian một năm) cũng phải bỏ ra hơn một chi mới mua được.

Xuất xứ:

Chích Chòe Lửa sống nhiều ở các vùng Trảng Bom, Trảng Bàng, Long Khánh, Bến Cát, Chơn Thành, Bình Long, Dầu Tiếng, Bù Đăng, Bù Đốp v.v… chúng cũng có mặt rải rác ở các tỉnh miền Tây Nam bộ và một số tỉnh phía Nam miền Trung. Hầu như ở tất cả các nước ở Châu Á đều có mặt chúng.

Ở rừng, Chích Chòe Lửa có mặt khắp nơi. Nếu ta đi sâu vào các khu rừng miền Đông, ta vẫn nghe được tiếng chúng hót. Đặc biệt, chúng thường tụ tập sống và làm tổ dọc theo các đường xe ben, xe trâu. Mỗi buổi sáng, ta nghe chim Chích Chòe Lửa hót vang trời và hót sớm nhất, tiếp theo sau là giọng các loài chim khác. Giọng Chích Chòe Lửa rúc rúc từng hồi thật to, bài bản không nhiều như Chích Chòe Than. Nhưng khi nghe chúng “nói chuyện” mới đã lỗ tai, vì rất giàu âm điệu. Ta có thể nghe được tiếng suối reo, thác đổ, tiếng rừng cây vi vu… Đôi khi ta còn lẫn lộn với giọng Họa Mi và các loại chim hót khác.

Vì giọng hót có nhiều âm điệu như vậy nên mới có nhiều người ưa thích.

Hình dáng:

Chích Chòe Lửa có hình dáng như Chích Chòe Than, có điều thân mình thon nhỏ hơn, mảnh mai hơn.

Người ta đặt tên chim là Chích Chòe Lửa vì thoạt nhìn vào, ta đã thấy từ ngực đến lưng toàn một màu nâu sẫm. Tựa như màu lửa đỏ. Chim trống có bộ lông tươi hơn và đuôi dài hơn chim mái. Đo từ mỏ đến hết phần đuôi có thể dài hơn 25 phân, trong khi cái đuôi chim trống đã dài đến hơn cả thân mình. Phải nói là Chích Chòe Lửa, đẹp nhất ở cái đuôi. Khi chim múa, cái đuôi nhấp nhô rất duyên dáng.

Giống chim cảnh này có ba sắc lông: Đen, nâu sẫm và màu trắng.

Đầu cổ, phần trên lưng và đuôi Chích Chòe Lửa phủ lông đen ửng xanh. Ngực và bụng màu nâu sẫm. Phần dưới đuôi chim có 8 chiếc lông trắng. Ba sắc lông tách biệt nhau thành một vùng nhất định tạo sự sắc nét dễ coi.

Chích Chòe Lửa khi thay lông xong là đến thời kỳ chim có lửa. Lúc này mình chim thon nhỏ ẻo lả như dáng dấp của một cô con gái đương thì. Nếu không có cái đuôi dài, chắc chắn chim sẽ mất đi phần sắc sảo.

Cách nuôi chim bổi:

Chim bổi rất nhút nhát, khó thuần hóa. Con nào đang còn “lửa rừng” thì tương đối mạnh dạn hơn, có thể nuôi một vài tuần là hót được.

Cũng như nuôi các loại chim bổi khác, ta phải sắm một cái lồng lớn và cao, trước khi nhốt chim vào, phải để sẵn một cóng bột đậu phộng trộn lòng đỏ trứng gà, một cóng sâu tươi, hay trứng kiến, một cóng đựng cào cào (đã cắt cẳng để khỏi nhảy) và cóng nước. Lúc thả chim vào lồng xong, ta phải trùm áo lồng kín mít, rồi treo lồng vào chỗ yên tĩnh mấy ngày đầu.

Sau đó, ta kiểm soát để tìm hiểu tình trạng sức khỏe chim ra sao, nó thích hợp với thức ăn gì để cho ăn tiêp. Dần dần, khi chim dạn, ta hé áo lồng ra, đem chim treo vào chỗ có người qua lại, và tập chim ăn bột đậu phộng dần dần.

Có nhiều con Chích Chòe Lửa không chịu ăn bột đậu phộng trộn trứng. Trong trường hợp này, ta lấy một  ít bột đổ vào cóng, xong trộn vào đó một ít sâu tươi hay khô. Chim ăn sâu có lẫn chút bột, nên quen dần. Lần sau, ta tăng lượng bột lên dần… và thế là chim sẽ biết ăn bột.

Thức ăn:

Chích Chòe Lửa cũng ăn bột đậu phộng trộn trứng. Cách chế biến, xin xem lại phần “thức ăn” của bài nói về chim Chích Chòe Than. Ngoài ra, nó cũng ăn cào cào, sâu khô, sâu tươi, trứng kiến.

Sự ăn uống của Chích Chòe Lửa cũng giống như Chích Chòe Than, có điều nó ăn ít hơn.

Thông thường thì từ tháng mười; âm lịch, Chích Chòe Lửa bắt đầu thay lông, và đến tháng ba âm lịch là thay lông hoàn tất.

Lồng chim và cách chăm sóc:

Nuôi Chích Chòe Lửa bằng lồng tre hay lồng mây, nhưng phải dùng lồng loại đặc biệt. Lồng ít nhất là 72 nan, có đường kính đáy phải 35 phân trở lên, chiều cao của lồng tốỉ thiểu là 60 phân. Phải nuôi lồng lớn như vậy, Chích Chòe Lửa mới xoay trở dễ dàng, vì đuôi nó quá dài. Nhiều nhà rộng rãi có chỗ treo, người ta dùng đến loại “lồng thể lực” đường kính 60 phân và cao một thước.

Có con, lông cũ chỉ trong một tuần là rụng trông thảm não, rụng ào ào như vậy thì lông mới mau ra, thời gian thay lông ngắn lại. Có con thay lai rai, mỗi ngày chỉ rớt một hai cọng, nên thời gian thay lông kéo dài bốn, năm tháng. Gặp con “suy lông” một năm thay đi thay lại đến mấy lần.

Với con chim suy lông, ta nên cho ăn uống bổ dưỡng hơn, và tốt hơn hết là không nên thay đổi thức ăn suốt năm.

Chim nào cũng vậy, việc ta thay đổi thức ăn cho chúng sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe. Mỗi lần thay đổi thức ăn là mỗi lần thay lông. Chim ở nhà người ta thay lông xong, mình mua về cho ăn thức ăn khác, dù tốt hay xâu hơn, chim cũng thay lông lại.

Trong suốt thời gian chim thay lông, ta nên treo chim ở chỗ tĩnh mịch, thức ăn nước uống đầy đủ, nên trùm áo lồng cả đêm lẫn ngày, và vẫn cho chim tắm.

Lợi dụng lúc chim đang tắm, ta lo vệ sinh lồng, bằng cách thay bố mới sạch sẽ, dùng cọ sơn quét sạch đáy lồng rồi mới cho chim vào.

Tóm lại, việc chăm nom và săn sóc cho Chích Chòe Lửa không có gì khó khăn cả.

Trong thời gian chim thay lông, có thể ta không nên cho ăn sâu, đỡ được phần nào tốn kém. Nhưng không thể dẹp khẩu phần cào cào của nó. Khi chim thay lông xong, ta tiếp tục cho ăn sâu tươi và khô trở lại cũng không muộn.

Nuôi chim mái:

Theo kinh nghiệm lâu năm của các nghệ nhân thì Chích Chòe Lửa phải có chim mái kèm mới sung chim.

Chim Chích Chòe mái có thân hình nhỏ và màu lông xấu hơn con trống. Chích Chòe Lửa mái có cặp mắt vừa to, vừa tròn, trong khi chim trông có con mắt hơi méo.

Chích Chòe Lửa mái cũng cho ăn uống như chim trống. Có thể chỉ cho ăn cào cào, khỏi cho ăn sâu. Chim mái bao giờ cũng phải treo cách xa và khuất mắt chim trống. Tuy nhiên, khoảng cách không nên quá xa, làm sao mà tiếng “xùy” của con mái phải đến tai chim trống mới được.

Trống nghe tiếng mái “xùy” sẽ hăng lên, hót ngay. Mái càng siêng “xùy”, trống càng siêng hót.

Cách tập chim hót:

Cũng như Họa Mi và nhiều loại chim hót khác, Chích Chòe Lửa cũng có tính ưa bắt chước giọng hót của các chim xung quanh mà nó nghe được. Vì vậy, tốt hơn cả là ta nên cho chim nhà đi nghe chim thiên hạ hót để giọng chim mình sẽ giàu âm điệu hơn.

Nếu tập cho chim nghe băng nhạc, trong đó có tiếng kèn đồng, hay đờn vĩ cầm, đờn Hạ Uy Đi, tiêu,  sáo… thì chắc chắn giọng chim sẽ tràn ngập nhiêu điệu mới.

Đây là việc làm mà thế giới đã áp dụng hàng mấy thế kỷ nay (trước tiên là để áp dụng cho Yến hót).

Điều đặc biệt cần nói thêm ở Chích Chòe Lửa là chim trống nuôi con rất giỏi. Ngay như chim trống mình nuôi lâu năm trong nhà, nếu ta thả vào lồng một con Chích Chòe non. Chim trống vẫn sốt sắng làm tròn bổn phận của người cha nuôi một cách chu đáo.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.