Chim Họa mi – Giọng hót vượt thời gian

Họa Mi là giống chim rừng có giọng hót hay nhất mà bất cứ ai, chỉ được một lần nghe qua cũng hết sức ưng ý hài lòng. Có thể nói không sơ ngoa, là giọng hót đó đã vượt cả không gian và thời gian, mà xưa nay chưa có loại chim rừng nào sánh nổi. Bằng chứng là các nghệ nhân nuôi chim hót của nhiều quốc gia trên thế giới, khi bình phẩm giọng hót đặc sắc của Họa Mi, ai cũng đều công nhận như vậy.

Thú nuôi chim họa mi trong dân gian.

Trong số những nghệ nhân nuôi chim hót, có rất nhiều người cả đời chỉ nuôi trong nhà mỗi một giống chim Họa Mi này thôi. Có người mê Họa Mi đến độ lúc nào trong nhà cũng có cả chục con, thậm chí đến vài chục con để treo khắp nhà, từ nhà trước ra nhà sau, từ tầng lầu đến tầng trệt… để ra vô lúc nào cũng được nhìn ngắm, và được thưởng thức giọng hót chân chất bên tai mới thỏa nguyện.

Nuôi với số lượng nhiều chim như vậy. hình như họ còn chim cảm thấy sướng thỏa, nên cùng những người cùng hội cùng thuyền, rủ nhau lập hội những người nuôi chim Họa Mi để tạo dịp gặp gỡ nhau có định kỳ, hầu trao đổi kinh nghiệm cho nhau về thú chơi tao nhã này.

Vì rằng, ngoài tài hót hay, Họa Mi còn có khả năng đá giỏi nữa. Đây là giống chim thật dữ, thật hung hăng, háu đá chẳng thua kém gì gà nòi. Khi lâm trận, Họa Mi tỏ ra khôn ngoan điệu nghệ qua các đòn, thế khiến người xem phải tấm tắc khen tài. Cho nên người ta nuôi Họa Mi còn để dự thi hót và thi đá nữa!

Do chim Họa Mi có nhiều tài năng vượt trội như vậy nên từ xa xưa tại Trung Hoa cũng như tại nước ta, nó được đánh giá là giống chim quí hiếm, trên từ bậc Vua Chúa dưới đến hàng thử dân, ai ai cũng đều ưa chuộng.

Sách nói về Nghệ thuật nuôi chim Hoạ Mi chưa nhiều, nhưng kinh nghiệm trong dân gian về kỹ thuật nuôi giống, chim này phải nói là nhiều không sao kể xiết.

Những kinh nghiệm đó phải nói nó quí hóa như một “pho sách sống” giúp cho những người trong nghề có phương tiện để tham khảo thêm, và giúp ích cho những ai mới chập chững học nuôi Họa Mi nắm bắt được nhiều điều hay, lạ…Nhờ vào “pho sách sống” đó ta mới hiểu thấu đáo được cách chọn lựa chim tốt xấu ra sao, trống mái khác biệt ở điểm nào, cách chọn chim hót hay đá giỏi, cùng những kỹ thuật liên quan đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng…

Vì vậy, nói chuyện về Họa Mi không thể nói chuyện trong vài ba câu ngắn gọn là đủ mà phải rôm rả đến hàng giờ, hạng buổi mà vẫn chưa hết chuyện. Người kể cứ muốn kể và người nghe thì vẫn còn bị cuốn hút say mê!

Hầu hết những nghệ nhân nuôi chim hót, trong nhà đều có một vài lồng Họa Mi trở lên, vì đây là giọng hót bậc thầy của các giống chim rừng, người sành điệu không biết tận hưởng là điều thiếu sót. Do đó dù đam mê các giống chim hót khác, người ta cũng cố sắm một vài chiếc lồng đẹp để nuôi đôi ba con chim Họa Mi vừa ý.

Có một vài nghệ nhân cao tuổi nuôi Họa Mi lâu năm, đã nói một câu mà chúng tôi nghĩ rằng không đến nỗi cường điệu, là ai chơi chim mà chưa một lần nuôi Họa Mi thì coi như người đó chưa hề chơi chim.

Với Họa Mi trong thời kỳ căng lửa, chúng siêng hót. Tiếng hót vừa to, vừa vang cả với nhiều cung bậc trầm bổng, với nhiều âm thanh réo rắt khoan nhặt, mang dư âm của mưa rừng gió núi, của thác đổ suối tràm, nhưng trong đó cũng quyện lẫn với những âm thanh rì rào nho nhỏ như tiếng thì thầm, như tiếng gió thoảng trong đêm…

Còn với chim Họa Mi nuôi đá trong thời kỳ sung mãn trông chúng chẳng khác gì anh võ sĩ sắp thượng đài: lúc nào cũng hung hăng, táo tợn, tướng dáo dác như chực gây sự vời ai nhất là khi chúng “đánh hơi” được anh chàng đồng loại nào đang lẩn quất gần đây.

Cho nên dù nuôi Họa Mi để hót hay để đá, ai cũng tràn trề sự đam mê, và từ đó mới biết quí con chim mà tận tình nuôi dưỡng đến nỗi không ai còn nghĩ đến sự phải tốn hao nhiều công của…

Hình dáng

Mặc dầu như bạn đã biết; nhìn bề ngoài con chim Họa Mi đâu có gì hấp dẫn khiến cho ta ngưỡng mộ nó: thân mình thì cục mịch chứ đâu được thon thả như chim Chích Chòe lửa, mà màu sắc thì làm sao dám so kè được với Hồng Tước, Yến Hót? Thân chim nhỏ hơn Sáo Sậu một chút, bộ lông có màu nâu phớt vàng trông quê mùa thô kệch, duy có cặp mắt được viên trắng, và phía trên tạo một ngân dài đã không góp phần làm đẹp cho con chim, mà còn tạo ra nét mặt của một ả nhà quê vụng về trong cách trang điểm.

Thế nhưng, có ai ngờ con chim có bề ngoài tầm thường như vậy mà lại có giọng hót cực hay làm say đắm lòng người!

Phân bố

Tại nước ta, Họa Mi chỉ tập trung sinh sống tại một số tỉnh cực Bắc, giáp ranh với Trung Hoa như Lai Châu, Son La, Móng Cái, Lạng Sơn… là vùng có nhiều rừng rậm núi cao, khí hậu mát mẻ trong nửa năm đầu và lạnh giá trong nửa năm cuối, nhất là trong mùa đông. Vì vậy, ta có thể nói, Họa Mi là con chim của xứ lạnh, thích nghi vói khí hậu lạnh. Thế nhưng, đặc biệt đem chim vào nuôi ở xứ nóng tại Miền Nam, chim vẫn sống mạnh khỏe vá không ảnh hưởng gì đến lại hót hay đá giỏi của nó cả!

Ngoài các tỉnh gần cực Bắc vừa kể trên, khắp cả nước không nơi nào có Họa Mi đến sinh sống cả. Vì vậy, những nơi này là nguồn cung cấp chim nuôi cho khắp cả nước. Tuy vậy, số cung vẫn đủ cho số cầu.

Trong những năm chiến tranh, đất nước bị tạm chia cắt, thì trong Nam không có Họa Mi để nuôi, chỉ có số ít người nhiều tiền lắm bạc thì nhập chim từ Hồng Kông, hay Singapore về nuôi, do đó số người rành rẽ cách nuôi chim Họa Mi thời bấy giờ ở trong Nam chỉ là số ít. Ngày nay đất nưóc đã thốne nhất, chim Họa Mi được các thương lái đem vào Nam bán quanh năm. Vào mùa chim sinh sản thì có chim con, còn những tháng khác thì có chim bổi, giá cả tuy cao, nhưng tính đến cước vận chuyển từ Bắc vào Nam thì kể ra giá chim bổi gần trăm ngàn một con cũng là chuyện hợp lý. Thế nhưng, so với giá chim nhập trước đây thì nó còn rẻ quá chừng, mà giá trị thì chim của ta hay của Tàu cũng đâu có gì khác biệt!

Mùa sinh sản:

Chim sinh sản theo mùa và chịu ảnh hưởng đến khí hậu ở vùng chúng sinh sống. Vì vậy, ở vùng này và vùng khác, nếu khí hậu khác nhau thì mùa sinh sản của chim cũng không trùng hợp chung tháng với nhau.

Ngay tại Miền Nam cũng vậy, tuy thời tiết nhìn chung thì có giống nhau, nhưng cùng một giống chim mà ở tỉnh này thì chim đẻ vào đầu mùa mưa nhưng tỉnh khác thì chúng đẻ trước hay sau mùa mưa một đôi tháng. Đó là chuyện thường thấy.

Cũng vậy, mùa sinh sản của các giống chim chóc ở Miền Nam thường bắt đầu vào đầu mùa mưa, tức từ cuốỉ tháng ba âm lịch trở đi, cho đến tháng tám tháng chín là chấm dứt. Còn mùa sinh sản của chim chóc Miền Bắc lại trễ hơn trống Nam vài tháng do tháng giêng, hai vẫn còn là tháng lạnh, chim chóc phần nhiều còn chưa thay lông xong…

Với Họa Mi, mùa sinh sản của chúng bắt đầu từ tháng sáu âm lịch, cho nên qua tháng bảy tháng tám trở đi mơi có chim con. Nhiều chim đẻ trễ nên có năm đến tháng tư vẫn còn thấy chim con Họa Mi bày bán ở chợ chim với số lượng khá nhiều. Tuy nhiên, vào tháng tám, tháng chín thì số lượng Họa Mi con ra đời nhiều nhất, và lúc này giá bán cũng hạ nhất.

Thường thì chúng ta thấy Họa Mi sống ở vùng rừng sâu núi cao, nên nhiều người cứ tưởng là tổ của chúng phải làm ở nơi cao tít, nơi mà con người khó leo trèo để bắt. Thật ra, con chim tuy ở nơi cao, nhưng khi làm tổ thì lại chọn những lùm bụi thấp, nhiều khi chỉ ngang với tầm tay với của người mà thôi.

Có điều, nơi chim chọn xây tổ là noi hết sức rậm rạp, cách xa những con đường mòn có nguời thường lui tới, và nhất là vùng đó lại không có những loài chim dữ như quạ diều, cắt là những giống chim chuyên ăn thịt. Nếu lỡ làm tổ ở những nơi có chim ăn thịt lui tới thì không những trứng chim, chim con mà cả chim cha chim mẹ Họa Mi cũng có thể bị làm mồi cho các giống chim dữ này. Cho nên việc đại kị đối với Họa Mi là làm tổ ở những nơi mà nó nghi ngờ bị đe dọa mạng sống của gia đình nó.

Chính vì lẽ đó nên tổ của Họa Mi thường là điều bí mật đối với nhiều người, kể cả người địa phương.

Trong những năm chiến tranh, và cả những năm dài trước đó, việc đánh bắt Họa Mi và tìm tổ chim con phần lớn là ở đồng bào thiểu số ở địa phương các tỉnh Sơn La, Lai Châu… Vì vậy, đồng bào thiểu số ở các nơi này rất rành rẽ về cách sống của Họa Mi, và họ cũng biết khá nhiều về kỹ thuật nuôi dưỡng giống chim này sao cho hót hay đá giỏi nữa.

Ngày nay thì dân thành thị cũng đã có nhiều kinh nghiệm để lên rừng đánh bắt Họa Mi và lùng sục tổ Họa Mi con, nhưng dù công việc có thành thạo đến đâu cũng không sánh bằng người Thượng được. Việc nhờ họ hương đạo, chỉ dân đường đi nước bước vẫn là điều nhiều người phải cậy nhờ…

Cái tổ chim Họa Mi chỉ vừa phải như tổ chim Cu, có điều làm chắc chắn hơn, kỹ lưỡng hơn, trông ấm áp hơn, chứ không như tổ Cu chỉ đơn sơ bằng những cành cây khô mục bắt chéo qua lại, rồi bên trên là nhúm cỏ khô hay rơm rạ mục mỏng tanh!

Mỗi lứa Họa Mi cho ra đời chừng ba bốn trứng mà thôi. Cũng như chim Cu, trống mái Họa Mi cũng thay phiên nhau ấp trứng, hễ đúng cữ thì thay phiên, một con nằm tổ, còn con kia bay đi tìm mồi.

Tùy theo thời tiết ấm lạnh mà trứng nở vào ngày thứ mười sáu hay trễ một hai ngày. Khi chim con nở ra thì tuần lễ đầu chim mẹ nằm lì trong tổ ủ ấm cho con, còn chim trống thì lo kiếm mồi về mớm cho cả bầy con lẫn cả chim mái. Khi lũ con được bảy tám ngày tuổi, chúng đã có thân nhiệt cao đủ sức phủ ấm cho nhau thì từ đó chim mẹ và chim cha mới cùng bay đi tìm mồi về đút cho con cái…

Trong mùa sinh sản, một cặp chim có thể đẻ đưọc từ hai đến bốn lứa trứng, có thể cho ra đời từ bốn đến mười chim con.

Chim Họa Mi con mà thương lái đem vào Nam thường đã khôn lanh, không còn khờ dại nữa, vì phần nhiều chim đã gần tháng tuổi, có con đã biết tự mổ thức ăn. Điều này cũng dễ hiểu, khi bát thì họ bắt chim còn non, nhưng thời gian về rộng tại nhà cho đến khi di chuyển vào Nam hết mấy ngày đường thì con chim đã có đủ ngày giờ để khôn lớn. Với những chim còn non ngày tuổi, đi đường xa không tiện, nên họ tiêu thụ tại địa phưong. Ngay số chim bổi được tiêu thụ tại thị trường trong Nam và các tỉnh khác cũng là chim được bẫy bắt nhiều ngày, nghĩa là chúng đã được con người nuôi dưỡng một thời gian, do đó nếu khéo nuôi cũng khó chết.

Thức ăn

Khi đã chịu sống với môi trường mới, Họa Mi rất dễ ăn, nghĩa là ta nuôi với thức ăn gì chúng cũng sống cả. Bằng chứng là có người chỉ nuôi bằng gạo trắng, có người lại cho ăn cám hỗn hợp heo gà, có người cho ăn thức ăn của chim Chích Chòe là bột đậu phọng trộn trứng, và phần đông thì cho ăn gạo hay tấm gạo trộn trứng… chim cũng đều sống mạnh khỏe cả. Thế nhưng, dùng gạo hay tấm gạo trộn trứng thì thích hợp với sự sinh trưởng của chim hơn.

Cứ 200gr gạo ( hay tấm gạo) rang vàng lên, bạn trộn vào bốn lòng đỏ trứng gà và một muỗng nhỏ đường cát là được. Tất cả những thứ đó được nhồi bóp cho quyện lẫn với nhau rồi đem phơi khô ngoài nắng, xong đem cất cho chim ăn dần…

Ngoài thức ăn chính đó ra, bạn nên cho Họa Mi ăn thêm cào cào, là món ăn mà Họa Mi thích nhất. Trước khi cho ăn, bạn cần phải dùng kéo xén bỏ chân cẳng của cào cào, rồi rửa sạch trong nước vài lần, để phòng ngừa cào cào bị nhiễm độc sâu rầy làm hại sức khỏe của chim nuôi.

Kể ra thức ăn của Họa Mi giản dị ở cách pha chế, mà lại ít tiền nữa. Con chim tuy to xác nhưng lại tiêu thụ lượng thức ăn vừa phải mà thôi.

Riêng những người nuôi chim đế đá thì họ có những phương pháp “gia truyền” đề bồi bổ, và ít ai chiụ truyền nghề cho ai. Họ nghĩ ra những thứ thực phẩm kỳ lạ như trứng dái gà trống tơ, thịt rắn, thịt diều hâu… Thức ăn thật là cầu kỳ, nhung hiệu quả ra sao thì còn nằm trong sự bí ẩn… Chác các bạn cũng đoán ra được rồi…

Cách nuôi chim Họa mi bổi:

So với lính nhái thì Họa Mi bổi cũng giống như Chích Chòe than bổi, hễ thấy người lại gần là nhảy lồng loạn xạ lên, bất kể phương hướng, bất kể bị lổ đầu sút trán ra sao cũng mặc! Thời gian nhất người đó nhiều con kéo dài đến cả năm vẫn chưa hết hẳn, thường thì phải nuôi vài năm chúng mới chịu thuần thuộc.

Họa Mi bổi là chim trưởng thành, có con đã chín, mười năm tuổi hoặc hơn, chúng lại sống trong rừng sâu núi thẳm cách xa làng mạc nơi con người sinh sống nên nhát người cũng là chuyện đương nhiên.

Tuy biết tính Họa Mi nhát, nhát đến phát ghét, phát bực, nhưng người ta vẫn chọn nuôi, vì lẽ giống chim này vốn mau mồm mau miệng như Chích Chòe lửa, chỉ nuôi trong lồng một thời gian ngắn là chim đã cất tiếng hót vang. Có nhiều con chim bổi còn nằm trong hộc nhỏ trong các chợ chim, chắc chắn là chưa hoàn hồn lại vía, nhưng vẫn can đảm hót thánh thót một vài câu, gây ngạc nhiên cho mọi người.

Trước khi mua chim về, bạn nên sắm một chiếc lồng chắc chắn khoảng 56 nan, trong đó có sẵn thức ăn, nước uống và cả cóng cào cào (hoặc trứng kiến, sâu tươi) cho chim ăn uống. Bên ngoài lồng cũng trùm sẵn áo lồng cho chu tất. Sau đó bạn móớ nhè nhẹ thả chim vào và phủ kín áo lồng lại rồi tìm nơi yên tĩnh để treo lồng trong vài ba ngày đầu.

Đây là thời gian con chim sống trong hồi hộp lo toan nhất, vì vậy bạn càng để cho nó được tĩnh dưỡng bao lâu càng tốt cho nó chừng nấy, và càng dễ dàng cho bạn thuần dưỡng nó sau này.

Từ đó trở đi cử vài ba ngày một lần, bạn thay thức ăn nước uống cho chim, vệ sinh bố lồng, đồng thời hé mở áo lồng rộng thêm ra một chút để chim làm quen dần với quang nhẹ nhàng tránh cho chim sự hoảng hốt càng ít càng tốt.

Nuôi Họa Mi bổi không phải dễ, thứ nhất là đùng làm cho chim hoảng hốt loạn lên, tức là tránh tiếp xúc vói chim và chỉ tiếp xúc nhanh gọn trong những trường họp quá cần thiết như cho ăn uống. Thứ hai là nên cho chim ăn thức ăn bổ dưỡng, như món cào cào không nên thiếu, nghĩa là ngày nào cũng có cào cào mới cho chim cả. Số lượng cào cào này không nhiều, chỉ cần vài ba mươi con là đủ, nhưng không có không được. Nếu hai điều trên đây bạn không thực hiên được, hoặc thực hiện theo kiểu ngày có ngày không thì coi chừng, nuôi mười con chim bổi nhiều khi chỉ sống có một hai con mà thôi.

Với chim quá nhát lại nuôi nơi ồn ào náo nhiệt làm cho chim sợ thêm, thì chúng chỉ co ro nằm duới bố lồng, không màng đến ăn uống rồi đành chịu chết. Dù chim có chịu ăn lai rai, nhưng với thức ăn lạ thì có cũng không ăn được nhiều, đó cũng là lý do để chim suy kiệt dần mà chết.

Chim Họa Mi bổi ít có con nào dạn người, vì vậy khi chọn chim bổi để mua nên chú ý đến những con chim nhảy lồng mà khôn ngoan, nghĩa là nó biết né lồng, không liều lĩnh chui đầu vào giữa hai nan lồng, hoặc va đầu vào nan lồng để đến nỗi bể đầu sút trán, thì nên chọn những chim ấy mà mua.

Với những chim khônơ biết né lồng, hễ hoảng loạn là nhắm mắt nhắm mũi đâm sầm vào vách lồng bất kể sống chết ra sao, thì bạn nên gạt qua, dù có tiếc đến vóc dáng hay sắc lông tươi tắn của nó cũng vậy.

Những con chim biết cách né lồng được đánh giá là chim khôn, trong thời gian thuần dưỡng, trông con chim đầu cổ lông lá mướt mát dễ thương như chim đã nuôi thuần thuộc nhiều năm vậy. Khổ nỗi khi con chim đã bị lỗ đầu sứt trán thì vết thương đó rất lâu lành, vì nó vừa kéo da non thì lại bị thương tật trở lại gây bực mình không ít cho chủ nuôi, và giá trị con chim cũng giảm sút dù nó có hót hay đi nữa.

Cách nuôi chim họa mi con

Nuôi Họa Mi con cũng như cách nuôi dưỡng các giống chim con khác. Nếu chim còn quá non ngày tuổi, tức chưa giập bọng cứt thì bạn nên cho ngủ nơi ấm áp. Những đêm thời tiết trở lạnh, nhất là nửa đêm về sáng thì nên chong đèn điện gần bên cho chim ngủ yên giấc. Giống chim con hễ bị lạnh là ngủ không yên lại còn kêu rên khe khẽ nữa. Chim con chịu lạnh rất dở, sức khỏe bị suy yếu rất nhánh và cái chết cũng đến rất nhanh… Với chim con được chừng ba bổn tuần tuổi nghĩa là đã không ngoan thì việc nuôi dưỡng tương đối khỏe khoắn hơn, việc ủ ấm đối với lứa chim này nhiều khi không còn cần thiết nữa, sự lo lắng của bạn là đút mồi cho đầy đủ để chim con khỏi bị đói khát mà chết.

Chim càng non ngày tuổi càng ăn ít nhưng lại phải cho ăn nhiều bữa. Chim càng cao ngày tuổi ăn lượng thức ăn nhiều, nhưng chỉ ăn ít bữa mà thôi.

Thức ăn dành đút cho Họa Mi con chủ yếu là cào cào non hay thịt vụn. Thịt heo hay thịt bò cũng tốt, nhưng nên chọn miếng nạc, vì chim ăn mỡ khó tiêu.

Bạn chỉ đút cho chim ăn vừa đủ no, không nên ép ăn nhiều khiến chim bị bội thực. Khi chim no moi thì chúng không há mỏ ra đòi ăn nữa, chỉ khi đói thì hễ thấy bóng người đi đến gần chúng liền rướn cổ lên cao rồi há choạc mỏ ra đòi ăn cho bằng được. Trung bình một giờ bạn cho chim ăn một bữa, nhất là giai đoạn chim còn quá nhỏ ngày tuổi. Với chim đuợc ba tuần tuổi trở lên thì ngày ăn chừng năm sáu bữa là vừa.

Bạn cũng nhớ cho chim uống nước thường xuyên vì thiếu nưóc uống chim con rất dễ bị chết. Bạn cho chim uống nước bằng nhiều cách: một là nhúng từng con cào cào vào nước cho ướt sũng rồi mới đút vào miệng cho chim ăn. Như vậy là chim vừa ăn vừa uống. Hai là bạn dùng compte goutte nhỏ vào miệng chừng mười lăm giọt mỗi lần cho ăn là được. Đã có nhiều người chểnh mảng trong khâu cho chim uổng nước nên chim con chết mà vẫn không hiểu tại sao. Đó là chuyện đáng tiếc.

Khi chim con đã biết ăn rành, thì bạn nên ngưng việc đút mồi cho nó, nhưng phải nhở cung cấp thức ăn đầy đủ cho chim, nhất là không thể thiếu món cào cào non, hoặc trứng kiến.

Có điều bạn nên cần biết, lúc nhỏ bạn cho chim ăn thức ăn gì thì lớn lên chim sẽ ăn quen thức ăn ấy mãi… Ví dụ có nhiều con Họa Mi không biết ăn cào cào, vì chủ cũ của nó ở vào vùng không có cào cào, không thể tìm đâu bán cào cào để mua nên chim chỉ ăn được thứ khác, chẳng hạn sâu tươi… Đó là điều bạn không nên lấy làm lạ.

Cách chọn Họa mi tốt để nuôi

Họa Mi cũng có con tốt con xấu, cỏn hay con dở, điều này người mới biết nuôi Họa Mi có thể không am tường, nhưng với người có kinh nghiệm lâu năm thì họ rành rẽ hơn. Do đó mói cần có sự lựa chọn, và lựa chọn càng kỹ mới mong được chim vừa ý mà nuôi.

Theo tâm lý thông thường, ai nuôi chim cũng muốn chọn cho mình những con chim thật tốt mà nuôi, như vậy mới có giá trị, và mới không bỏ công chăm sóc nuôi nấng của mình. Vì thực tế cho thấy những con chim hay bao giờ cũng được nhiều người ưa chuộng, bán giá nào cũng có người mua; và chủ chim cũng hãnh diện lây. Với những chim mang tật xấu như lộn mèo, sàng cầu hoặc thích tắm cóng thì dù tôi đẹp đến đâu cũng bị chê bai.

Với chim nuôi hót:

Chim nuôi hót thường được coi là con chim để làm cảnh nữa, do đó bề ngoài của nó càng được người nuôi chim chú ý nhiều hơn. Chọn chim nuôi hót phải qua những tiêu chuẩn sau đây:

Chọn vóc dáng:

Với chim nuôi nghe hót, ưu tiên được chọn là những chim có mình dài, đầu dài, đuôi dài và chân cao, như vậy trông con chim mới có vẻ thanh nhã, xinh xắn. Hễ lựa chim mình dài thì đuôi nó phải dài, và đôi chân phải cao mơi đồng thanh đồng thủ dễ coi. Ngược lại thì các bộ phận vừa kể phải ngắn cả mới gọn gàng, dễ nhìn. Mỗi dáng chim như vậy đều có vẻ đẹp riêng của nó.

Trong phần vóc dáng, bộ lông chim cũng đóng vai trò quan trọng. Bộ lông phải đầy đặn, mướt mát mơi có giá trị, vì nhờ đó mà con chim tăng phần đẹp mã ra, hấp dẫn hơn.

Chọn giọng hót:

Với chim nuôi hót, tất nhiên bạn phải chú trọng nhiều đến giọng hót của nó. Hãy cố gắng nghe nhiều lần, nhiều buổi phân tích kỹ giọng hót của từng con một, để sau cùng có thể chọn được những con chim có giọng hót thật hay mà mua.

Tất nhiên, chỉ có tận tai nghe đuọc giọng hót của chim ra sao ta mới đánh giá được đúng mức tài nghệ đích thực của con chim đó. Với những chim ta chựa hề nghe được nó hót thì không thể đánh giá được là hót hay hoặc dở, vì rằng Họa Mi cũng có con hay con dở, chứ không phải hễ là Họa Mi là chim nào cũng có giọng hót hay! Có nhiều chim hót giọng rất trong, nhưng có con cả đời cứ hót giọng khàn; có chim hót to, có con lại hót nhỏ, trong khi đó thì sở thích của chúng ta mỗi người lại khác. Hơn nữa giọng hót của chim không hề hiện ra ở sắc vóc của nó, cho nên nhìn tương chim không ai tài nào đoán trước được là giọng hót của nó hay dở ra sao…

Đánh giá giọng hót hay của chim Họa Mi kể ra cũng không khó gì. Chim siêng hót là một chuyện, nhưng xem trong giọng hót của nó có luyến láy nhiều không, âm lượng như thế nào…

Chọn điệu bộ:

Điệu bộ tốt hay xấu của Họa Mi không nhiều, đôi khi ta không cần lưu tâm chú ý đến. Nhưng, với con chim được chấm là tốt toàn diện thì không cho phép nó có những tính xấu như sàng cầu, như đứng lom khom trên cầu (thay vì đứng cao chân lên) hoặc tắm cóng..,

Với chim nuôi đá:

Chọn Họa Mi nuôi đá không cần xét đến những tiêu chuẩn khe khắt dành cho Họa Mi nuôi hót. Vóc dáng và điệu bộ nếu có càng tốt, còn không cũng không sao. Ngay giọng hót càng là không phải tiêu chuẩn cần thiết. Vì khi đã nuôi hót thì con chim càng được hạn chế bớt hót chừng nào tốt chừng nấy, để dùng sức lực mà tập dượt mà đấu đá sau này.

Chim nuôi đá không được nhốt trong chiếc lồng chật hẹp mà là loại lồng phóng, tức là lồng lớn, rộng rãi cao rảo để chim mặc sức bay nhảy, quên cả việc hót vốn là sở thích của chúng.

Chọn chim nuôi hót là chọn chim có sức mạnh tiềm ẩn trong thể xác của nó.

Trong thực tế không có Họa Mi hót hay đá riêng, vì trông chúng cũng như nhau. Nhưng với sự tinh mắt của con người, người ta có thể chọn ra được những con hót hay và những con có tài đá dữ.

Với chim có tài đấu đá thì:

  • Đầu của chúng bằng phẳng như đầu rắn, chứ không vun tròn như chim chỉ có tài hót mà thôi.
  • Mặt của chúng méo chứ không được tròn, và chọn được chim có loại mắt màu xanh mới tốt.
  • Mỏ của chúng phải dày và cứng, nhìn qua là thấy đủ mạnh. Khi đấu đá, chiếc mỏ này rất cần thiết, nó là thứ gươm đao sắc bén để cắn, mổ, xé, quặp, rút từng túm lông hay miếng thịt của đôi thủ nó.
  • Chân của chúng phải mạnh khỏe, cao ráo, các ngón không thương tật, móng bén nhọn và đóng ngay ngắn như vuốt mèo mói tốt. Bộ chân này sẽ là bộ khóa quan trọng để quắp chặt đối thủ như một cách trói chặt lại để cái mỏ tha hồ hoành hành…
  • Đuôi của nó cũng đóng vai trò quan trọng trong việc chống chỏi thân mình để khỏi té ngã, hoặc, tạo thêm sức mạnh, vì vậy đuôi chim đá phải dài và đày lông mới tốt. Chim mà bị cụt đuôi thì coi như giảm sức nhiều phần.

Đó là cách chọn tướng chim. Thế nhưng điều đó không thôi vẫn chưa đủ đâu. Bạn còn phải chú ý đến bản tính của con chim nữa.

Những con chim Họa Mi nào có dáng vẻ hung tợn, tính thích sân si, ưa gây sự vói chim khác thì mới là chim dữ. Chẳng hạn treo lồng gần chim đồng loại thì nó bồn chồn đứng không yên chỗ, rồi phóng mình sát nan lồng để tìm cách chui rúc sang bên kia để đấu đá cho bằng được. Nhiều con hung hăng quá còn cắn bố lồng, hoặc cắn lông đuôi, lông mình ra vẻ tức tối khó chịu.

Với những chim hung hăng như vậy, ta có thể chọn àm chim đá được.

Tất nhiên chọn được con chim có tính hung hăng táo tợn la một việc, nhưng huấn luyện nó trở thành con chim có thực tài thật sự lại là một chuyện khó khăn khác.

Cũng như các võ sĩ cần phải tập luyện thường xuyên để gân cốt được nở nang, đòn thế xuất ra được nhuần nhuyễn, thì nuôi Họa Mi để đá cũng vậy. Bạn phải cho chim tập luyện (đá thử) với chim khác nhiều lần theo lịch trình hợp lý. Ngoài ra, chim còn được hưởng chế độ nghỉ ngơi cũng như ăn uống, sinh sống riêng thì tài năng của chim mới được phát triển thêm, sức khỏe của chim mới được dẻo dai hơn… Tất nhiên công việc này, mỗi nghệ nhân chăm lo một cách, có thể không ai giống hẳn ai, và cũng không ai dại gì mách bảo cho ai.

Cách chăm sóc chim Họa mi

Họa Mi là con chim của xứ lạnh, nên nuôi những vùng có khí hậu mát mẻ thì dễ nuôi, nhưng nếu nuôi ở vùng có khí hậu nóng nực như ở Miền Nam thì có vẻ khó nuôi hơn.

Bạn nên chăm sóc chim cẩn thận bằng những cách sau đây:

  • Mỗi ngày nên cho chim sưởi nắng từ nửa giờ đến 45 phút. Nếu nắng quá gắt thì rút bớt thời gian lại, đừng để cho chim nóng quá phải há mỏ mà thở.
  • Mỗi ngày hay trễ lắm là hai ngày một lần, nên cho chim tắm nước. Nên tắm trong lúc nắng ráo, còn lúc có gió to hoặc chuyển mưa thì thôi.
  • Tối lại, nên cho chim ngủ sớm như thói quen mà tổ tiên nó. Chim càng ngủ sớm thì sức khỏe sẽ tốt, và sáng mai nó sẽ hót sớm.
  • Nên thường xuyên vệ sinh lồng và các dụng cụ trong lồng. Nhưng thức ăn thừa, nhất là thấy có dấu hiện hư mốc thì đổ đi đừng tiếc.
  • Việc đi tập dượt dù là để hót, hay để đá hay hon, cũng nên có chừng mực, không nên để chim phải tiêu hao nhiều sức khỏe một cách quá sức chịu đựng của nó, vì như vậy chim dễ bị suy. Mà một khi chim đã bị suy thì khó lòng vực sức khỏe nó lên như cũ được.
  • Vài ngày, hay tuần một lần bạn nên đem đến các tụ điểm để dượt chim cho chim hăng hái mà hót hay hơn. Sự gần gũi với chim lạ, được nghe chim lạ hót, chim nhà sẽ học hỏi dược nhiều giọng hót mới mà bắt chước.
  • Lời khuyên cuối cùng là bạn nên nuôi trong nhà một con Họa Mi mải để nó xùy cho chim trông hót. Chim mái và chim trống phải treo lồng cách xa nhau, và thỉnh thoảng mới cho chúng thấy mặt nhau trong chốc lát mà thôi. Một Họa Mi mái có thể xùy cho bốn năm chim trông sung sức và hăng hái hơn. Riêng chim nuôi đá thì nên nuôi mỗi trống một mái riêng. Phải cố chọn cho được những chim mái hợp tính với chim trống thì mời đem lại kết quả tốt khi đấu đá. Điều này tất nhiên là khó khăn, có khi chọn cả mười nhưng chưa chắc đã tìm ra được một mái hợp với trống.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.