Bệnh của chim Yến hót và cách chữa trị

Yến hót là loại chim cảnh nhỏ, ai cũng biết là khó nuôi, một phần do chim nhuốm nhiều tật bệnh, mà là bệnh hiểm nghèo khó chữa.

Khi một con Yến hót nào trong lồng bị bệnh, nhất là bệnh nội thương thì quí vị coi như… mình bị mất con chim đó rồi! Ngay các nghệ nhân cỏ kinh nghiệm trong nghề lâu năm cũng nhìn nhận như vậy.

Vì vậy, làm sao ngăn ngừa được hệnh cho chim là điều mà người nuôi Yến hót nào cũng nên quan tâm tới.

Nuôi chim Yến hót, ai cũng biết trước là phai chấp nhận có sự hao hụt, đôi khi sự hao hụt là con số lớn, lên đến vài mươi phần trăm so với tổns số chim đang nuôi chứ không ít ỏi gì. Có điều người có nhiều kinh nghiệm thì bị thiệt hại ít, còn kẻ nuôi chim tài tử thì có thể gặp rủi nhiều hơn.

Bệnh mà phần nhiều Yến hót đều vướng phải là bệnh gan và bệnh đường tiêu hóa, là những cơ phận nhạy cảm và yếu ớt nhất của giống chim này. Ngoài ra còn có bệnh về đường hô hấp, bệnh ngoại thương, và ký sinh trùng rận, rệp, bọ chét cũng tác hại rất mạnh đến súc khỏe của chim đến mức thảm hại.

Vì vậy đã nuôi chim Yến hót thì phải “chấp hành” đúng theo sách vở, phải chịu khó học hỏi kinh nghiệm quỉ báu của những người vào nghề trước mình, càng lão luyện càng tốt. Người nào mới vào nghè mà chủ quan, tự tin ở năng lực mình thì, không khéo có ngày sẽ rước thất bại vào thân.

Thực tế đã cho ta thấy, chúng quanh ta người vào nghề thì đông, nhưng kẻ gọi là thành đạt thì…đâu được nhiều khuôn mặt mới!

Như trên đã nói, bệnh của Yến hót có rất nhiều, đại để như:

– Bệnh gan

– Bệnh viêm tiểu trường, bệnh ly xám

– Bệnh táo bón, bụng đỏ

– Bệnh thống phong, thấp khớp.

– Bệnh vết thương nhiễm trùng, sưng mủ

– Bệnh hen suyễn, viêm phế quản

– Bệnh cảm hàn, khản tiếng

– Bệnh gầy còm, cơ thể suy nhược

– Bệnh lão hóa

– Bệnh ghẻ

– Bênh về đường sinh sản (đẻ khó khăn, chim mái vô sinh, khó thụ thai…)

– Bệnh thay lông từng phần…

Trong những bệnh này, có bệnh khó trị, có bệnh dễ trị, có bệnh phải chữa bằng thuốc, nhưng cũng có bệnh chỉ cần trị liệu bằng thức ăn bổ dưỡng cũng chóng lành.

Phải thành thật mà nói rằng, những thuốc đặc trị cho các bệnh chim Yến hót tại nuớc ta rất hiếm, chỉ có thể mua được tại nuớc ngoài, vì vậy, người nuôi Yến hót chỉ còn biết trông cậy vào cách nghiên cứu chế độ ăn uống sao cho chim vừa được bổ duỡng, vừa ngăn ngừa được vài bệnh thông thường, bằng chính kinh nghiệm của mình.

Ngoài ra, mọi người đều cố gắng ngăn ngừa những tác nhân bên ngoài gây hại cho sức khỏe của chim như thời tiết xấu, khí hậu bất ổn, môi trường sống ô nhiễm…

Trong khi đó thì tại nước ngoài, bệnh gì của chim đã có thuốc chủ trị đó. Có hàng trăm loại thuốc dành cho chim, và ngay cả việc chế biến thóc ăn cũng có nhiều cơ sở sản xuất qui mô nổi tiếng khắp thế giới.

Tuy vậy, dù có tủ thuốc hiệu nghiệm bên cạnh như vậy, ai cũng tin cậy vào số thức ăn bổ dưỡng cung cấp cho chim hằng ngày, chính thức ăn mới đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe cho chim, dù đối với cả chim đang bị bệnh.

Những thức ăn có nhiều Phosphates, nhiều Vitamines rất được nhiều người dùng tới…

– Bảo vệ chân chim: Đôi chân của Yến hót rất yếu, ta cần phải săn sóc cẩn thận. Chân của chim thường bị đau do kiến cắn, muỗi đốt, có khi dẫn đến việc cụt ngón, rụng lông. Có khi chân bị trầy trụa, sưng đỏ do chân bị vấy bẩn phân đỏns thành những lớp cứng khó gỡ.

Do đôi chân là bộ phận nhạy cảm nhất của chim, nên khi chân bị thương tật chim tỏ ra đau đớn, đi đứng khó khăn, vì vậy, chúng thường lù rù đứng yên một chỗ trên cần đậu…

Khi bắt Yến hót ra để chữa bệnh, ta nên có cử chỉ nhẹ tay, cẩn thận được chừng nào hay chừng nấy, như vậy tránh cho chân chim bị đau đớn, hơn nữa lại tránh được cho chim sự sợ hãi. Có nhiều trường hợp do bị sợ hãi thái quá, con chim bị bắt chết thình lình trên tay của ta.

Nếu chân chim bị vấy bẩn do phân và đất cát trong lồng dính khô lại, thì ta phải ngâm chân chim vào nưức xà bông âm ấm. Sau đó, ta gỡ dần những lớp bẩn đóng cứng kia ra…

Xin lưu ý là nếu trong thời kỳ chim đang thay lông, do cư thể quá yếu, ta không nên rửa chân chim bằng nước lạnh, có thể làm cho chim chết.

Chân bị thương có thể sưng đỏ lên, hoặc bị trầy trụa, la nên rửa chân chim bằng nước chanh. Việc này nên lập đi lập lại nhiều lần trong ngày, chân đau cũng sẽ lành được. Chất chua của nước chanh là vị thuốc có khả năng làm dịu sự đau nhức và hàn gắn vết thương của chim.

– Chim bị hen suyễn: Chim bị hen suyễn do bệnh từ đường hô hấp, do thời tiết quá xấu thay đổi bất thường, do quá lạnh… Khi bị bệnh chim biếng ăn, đậu mội chỗ trên cần và xù lông tròn vo như quả trứng, trong khi miệng chim há ra thở một cách khó khăn. Bệnh này nếu không chữa trị kịp thời, sẽ dẫn đến tử vong.

Trước hết, ta dời chim vào ở nơi thật ấm áp, kín gió. Tốt hơn hết là dùng vải che kín lồng chim không cho gió chướng lọt vào, sau đó cho chim uống thuốc Tricalcine trong nhiều ngày liên tiếp.

Lấy một viên thuốc tricalcine nghiền thành bột rồi trộn chung một muỗng cà phê mật ong cho chim uống suốt ngày.

Những chim bị hen suyễn không nên cho tắm, vì như vậy sẽ ảnh hưởng xấu thêm đến sự hô hấp của chim.

Những con Yến trống khi bị bệnh này cũng biếng hót, mà đù hót cũng bị khàn tiếng.

Để chữa bệnh khan tiếng, ta cũng nhốt chim vào nơi ấm áp, che kín lồng lại, dùng 5 viên Aconit tán thành bột ngâm vào nước cho chim uống, cần bổ dưỡng cho chim bằng thức ăn giàu chất Vitamines, và dầu cá thu… Có thể dùng thuốc La pochette des oiseaux cũng tốt, loại thuốc này chuyên trị các bệnh của chim.

– Bệnh bọ chét: Còn gọi là rận đỏ, một thứ kí sinh sống bám trong hộ lông vũ của chim, trong ổ, trong các chỗ hở của lồng chim, nhất là lồng đóng bằng khung gỗ, để hút máu chim con và chim bố mẹ.

Giống rận này sinh sản rất nhanh nếu gặp môi trường sống tốt. Kinh nghiệm cho thấy rằng trong những thời kỳ chim nằm ấp trứng, hoặc chim thay lông, thì giống rận này tác oai tác quái nhiều nhất. Hình như chúng sợ ánh sáng, chỉ núp vào những khe tối, lý tưửng nhất là ẩn trong mớ vật liệu trong ổ chim. Nếu chúng ta không kiểm soát ổ để tiêu diệt chúng thì chúng dễ dàng tăng ỉên con số hàng ngàn hàng vạn con… đến nỗi nhiều khi chim mẹ phải bỏ ổ trốn ra ngoài mặc cho đàn con làm mồi ngon cho chúng.

Chim con đã bị rận đỏ tấn công thì mất máu, ốm dần, suy kiệt dần sức lực mà chết.

Cái nguy hại của rận đỏ là truyền bá đủ thứ bệnh cho chim, hễ một con bị bệnh thì dễ dàng lây lan ra cả bầy, nhiều khi phát giác trễ không còn cách cứu kịp. Số chim con còn nằm trong ổ bị giống rận nầy tấn công kịch liệt, gây sự hao hụt khá lớn, có khi hư hết trọn ổ con.

Hiện nay trên thị trường thuốc thú y có nhiều loại thuốc trừ được giống rận rệp này. Thuốc có thể xịt một lần công hiệu được vài ba tháng. Rận gặp thuốc sẽ bị suy yếu dần mà chết, trứng của chúng cũng bị tiêu diệt.

Cứ vài tháng một lần chúng ta nên tông phun thuốc một lần khắp các lồng chim, các dụng cụ nuôi chim. Nếu cẩn thận thì phun thuốc khắp khu vực nuôi chim, như vậy mới tránh cho chim mọi hậu họa về sau.

Loại thuốc này có thể xịt thẳng vào mình chim, xáo trộn những vật liệu lọt ổ lên để xịt thuốc, như vậy là sào huyệt ẩn núp lý tưởng của giống kí sinh nằy không còn nữa.

Trước đây, gặp bệnh này, tuy cũng có nhiều cách trị như đem ổ và lồng ra phơi nắng, hoặc chế nước sôi để tiêu diệt rận và trứng của nó. Còn có chim bệnh thì cho tắm bằng nước muối…

Tất nhiên, trị theo cách đó thì tốn nhiều thời gian và kết quả không được như ý.

– Tri bệnh thay lông từng phần: Thay lông từng phần là một loại bệnh làm suy yếu sức khỏe của chim. Ta cần phải cho chim được sống yên tĩnh, bằng cách dùng vải trùm lông chim chỉ để chừa một kẽ hở nhỏ, giúp chim sống trong cảnh nửa tối nửa sáng.

Với cách sống khiếm khuyết ánh sảng này chim sẽ mau ra lông trở lại, những chim bị bệnh nhẹ rật chóng lành. Ngoài ra, ta phải cho chim ăn thức ăn thật bổ dưỡng, có nhiều vitamines và chất béo. Nước hợp chất cũng rất cần thiết cho chim bệnh lúc này, nhưng chỉ uống vài ngày rồi lại cho uống nước thường vài ngày… Nên cung cấp rau tươi cho chim bệnh, như rau diếp quăn, rau mã đề, rau xà lách xon…

Hằng năm, các loại chim, dù là chim hoang dã hay chim nuôi trong nhà đều thay lông. Đó là sự thay lông định kỳ bình thường.

Và tùy theo thời tiết của mỗi vùng mà thời gian thay lông định kỳ này của Yến hót có thể không cùng iúo với nhau. Có vùnG chim thay lông sớm, nhưng có nơi chim thay lông muộn, có khi kéo dài vài tháng cho mỗi kỳ thay lông, có khi hơn…

Nhưng, Yến hót còn có sự thay lông khác trong năm, thường xảy ra đến hai lần, gọi là thay lông từng phần. Đây được coi là một thứ bệnh của Yến hót, vì đây là sự thay lông bất thường.

Bệnh này có nhiều nguyên nhân sâu xa gây ra, làm ảnh hưởng rất xấu đến sức khỏe của chim, do bị thiếu máu, và chim sinh sản kém. Nếu ta không chịu khố chăm sóc có thể chim suy kiệt dần và dẫn đến tủ vong.

Đây là điều mà bất cứ người nuôi Yến nào cũng ngại và cố tránh.

Điều mà mọi người đã biết, Yến hót thay lông từng phần là do nhiều nguyên nhân sinh ra. Hai nguyên nhân rõ ràng nhất là do trạng thái máu thiếu sắc tố, và do rối loạn của gan.

Ngoài ra, sự thay lông từng phần còn do nhiều nguyên nhân khác, như:

– Thay đổi khí hậu: khí hậu ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của Yến hót. Chúng thích nghi với khí hậu ôn hòa, ấm áp, lạnh quá hay nóng quá sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của Yến hót. Khí hậu thay đổi hất thường lại là chuyện đại kị đối với chúng.

– Thay đổi môi trường sống và thời tiết: Yến hót tuy không đến nỗi trái tính trái nết như Yến Phụng, nhưng nếu được “an cư” một nơi thích hợp vẫn tốt hơn là sự đổi chỗ ở. Sự xáo trộn môi trường sống phần nào có ảnh hưởng đến đời sống tâm sinh lý của chim, nên phải mất một thời gian chim mới lấy lại sự an bình cho cuộc sống. Trong khi đó, thời tiết thay đổi, như giông bão bất thuờng cũng ảnh hưởng đến sức khỏe của chim. Sự thay đổi nhiệt độ khiến chim biếng ăn, xù lông, cơ thể ương yếu…

– Do chế độ ăn uống: chế độ ăn uống của chim phải được tính toán làm sao cho đủ sức dưỡng. Thức ăn mà thiếu chất bổ sẽ làm chim suy yếu, nhưng thúc ăn mà bổ béo quá cũng gây cho chim sự ngộ độc, gây sự rối loạn cho gan. Chẳng hạn không phải cho Yến ăn nhiều trứng là tốt, và không phải ngưng rau một thời gian dài là vô hại đâu. Sự thay đổi thức ăn đột ngột cũng làm cho chim bị chứng rụng lông từng phần, vì vậy, khi mua chim của người khác, ta nên hỏi kỹ về chế độ ăn uống của chim ra sao để về cho chúng ăn y thực đơn như vậy.

– Do điều kiện di chuyển: Như trên đã nói, sự di chuyển từ nơi này sang nơi khác, nếu là quá xa, quá lâu sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe của chim Yến hót. Nếu có di chuyển thì nên di chuyển Yến hót từ chỗ lạnh sang chỗ nóng, chứ đừng di chuyển từ vùng nóng sang vùng lạnh. Sự thay đổi thời tiết đột ngột này sẽ làm cho chim ngã gục vì bệnh hoạn, và không tránh được sự thay lông từng phần.

– Do không khí ô nhiễm: yến hót thích nghi với môi trường sống vừa mát mẻ vừa thoáng đãng. Nếu nuôi trong phòng chật hẹp, tăm tối, vừa thiếu ánh sáng, vừa thiếu không khí trong lành, nhất là thường xuyên bị khói ở lò sưởi tuôn ra, bị khói củi ở bếp tràn vào, chim sẽ bị ngộ độc, và dẫn đến việc rụng lông từng phần một cách đáng tiếc.

Tất cả những nguyên nhân vừa kể trên dẫn đến việc yến hót thay lông từng phần, trừ người mới vào nghề, chắc chắn những vị có nhiều kinh nghiệm trong nghề đều đã nắm vững được cả.

Việc thay lông từng phần của chim diễn tiến thường thì như sau:

Ban đầu ta thấy chim tỏ ra biếng nhác, rũ rượi, đứna đâu cũng sục mỏ vào bộ lông để mổ ria như ngứa ngáy khó chịu lám. Trong khi đó, nhìn kỹ sắc lông trên mình chim ta thấy có vẻ khô khạn, mất đi vẻ óng mượt. Lông chim mất cả sự tươi tắn, có vẻ như khô khóc và giòn…

Thời gian ngắn sau, những lông ở đầu, sau ót đo sự mổ rỉa thường xuyên bị rụng dần tạo ra những vết loang lỗ, có con đầu bị trọc lốc, cổ bị trụi lủi trông… thân tàn mà dại làm sao! Kế đó là rụng dần lông cánh, lông đuôi…

Thay lông từng phần mà tàn tạ như vậy là do bệnh nặng, thường thì chúng chỉ rụng một phần nào đó ở lông đầu, một sổ lôns cánh hoặc lông đuôi mà thôi.

Chim mà bị thay lông từng phần như vậy thì cơ thể yếu đuối, đầu rụt xuống, hai cánh xệ, mất cả sự lanh lẹ vổn là bản tánh hiếu động của nó.

Từ đó ta thấy nếu cho phối ngẫu, chim trống cũng không còn “tha thiết” gì đến việc phối giống. Mà nếu việc đó nó có tiến hành được đi nữa thì lứa trứng đó cũng thiếu cồ, trứng trong khe, mà trứng nào cố chút cồ thì cồ cũng yếu, chim non dễ chết yểu. Còn chim mái nếu trong thời kỳ sinh sản mà bị bệnh này sẽ ngưng đẻ, hoặc ngưng ấp, mà dù trứng có nở ra đi nữa, nó cũng không đủ sức nuôi con. Coi như mái bỏ ổ.

Cũng xin được thưa với quí vị, là trong hai con trống mái, chi cân một con bị bệnh thay lông từng phần là lứa trứng đó coi như không đem lại kết quả như người nuôi chim mong muốn.

Chữa trị: trị bệnh thay lông từng phần cho Yến hót đòi hỏi nhiều thời gian và công phu. Thường thì bệnh này bị chận đứng lại khi đén kỳ chim thay lông định kỳ xuất hiện. Nghĩa là chim sẽ thay lông toàn bộ và sau đó hết bệnh luôn. Ở nước ngoài, có những loại thuốc đặc chế rất công hiệu để trị dứt bệnh thay lông từng phần, nhưng cũng đòi hỏi một thời gian dài mới hết được.

Và dù trị với phương thuốc nào thì việc cho chim ăn uống bổ dưỡng vẫn là việc phải nghĩ đến. Đây là thời kỳ chim bị mất máu khá nhiều, bệnh hoạn đã vật ngã nó xuống không thương tiếc, vậy thì chỉ cố thuốc và phương pháp săn sóc hợp lý và thức ăn bổ dưỡng mới cứu sống được chim bệnh mà thôi.

Đây tuy không phải là một tử chứng, nhưng phải đánh giá đúng mức là căn bệnh trầm kha, ngấm ngầm làm chim thiếu máu, suy kiệt sức lực rất nhanh.

Thức ăn của chim phải thêm trứng luộc (có cả lòng trắng lẫn lòng đỏ), đầu gan cá thu, ruột bánh mì trộn sữa, rau xà lách xon (cresson), mật đen, khoáng chất và những thức ăn giàu Vitamine và phosphata khác.

Về nước uống có tính chửa bệnh là nước họp chất (xem mục thức ăn của Yến hót), nhưng chỉ cho uống vài ba ngày rồi tạm ngime cho uống nước thường vài ngày…

Trong thời gian chim thay lône từng phần là chim đang bệnh. Chim Yến hót không còn khả năng truyền giống, mà dù nó có phối giống đi nữa thì trống cũng không có cồ. Chim Yến mái cũng không còn khả năng sinh đẻ. Mà dù một trong hai con vướng bệnh, lứa trứng đó cũng không có cồ. Vì vậy, tốt hơn cả là ta nên lấy ổ đẻ ra ngoài để đôi chim được tự do tĩnh dưỡng cho đến lúc lành bệnh mới cho chúng sinh sản tiếp.

Vẫn biết khoảng thời gian ngưng đẻ đó có thể rất lâu, nhưng dù ta có “tiếc của đời” ép chúng sinh sản thì kết quả cũng chỉ là con số không to tướng mà thôi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.