Giá trị kinh tế của loài trăn

Trăn là một trong những động vật hoang đã có giá trị kinh tế cao ở nước ta và là một nguồn lợi thiên nhiên quan trọng ở đồng bằng sông Cửu Long.

Thịt của các loài bò sát rất thơm ngon, có hương vị đặc biệt và giàu chất dinh dưỡng. Chính vì vậy mà ngay từ thời xa xưa đã được con người ưa thích sử dụng. Đặc biệt là ở các tỉnh phía Nam Trung Quốc và vùng Đông Nam Á có lẽ là nơi sử dụng nhiều hơn cả. Có những cửa hàng ăn đặc sản chuyên bán thịt trăn, rắn, rùa, kỳ đà … chế biến thành các món ăn khá cầu kỳ. Ngay cả ởChâu Phi và Châu Mỹ, nơi mà có nhiều bộ lạc tôn thờ rắn thì lại có một số bộ lạc khác rất thích ăn thịt rắn. Hiện nay ở đồng bằng sông Cửu Long việc săn bắt rắn để làm thực phẩm còn khá phổ biến. Tính ra các cửa hàng tiêu thụ mỗi năm có đến hàng chục tấn!

Cùng với việc khai thác trăn làm thực phẩm, con người cũng đã khai thác trăn như là một nguồn dược liệu quý. Qua điều tra trong nhân dân, chúng tôi nhận thấy hầu hết các bộ phận của trăn đều được sử dụng làm thuốc.

  • Lấy da trăn đem đốt thành than, tán bột rồi trộn lẫn với mỡ, bôi trị ghẻ khuyết rất hiệu nghiệm. Một số người còn dùng da trăn cho heo ăn, thấy mau lớn (?)
  • Mật trăn ngâm trong rượu dùng để xoa bóp các vết thương tụ máu, nơi có các khớp bị sưng đau, tác dụng tương tự mật gấu. Còn dùng để chữa đau mắt sưng, vùng bụng tim đau có trùng cắn, bộ phân dưới âm hộ trùng ăn lở loét (Danh y biệt lục).
  • Thịt trăn làm ruốc (chà bông) cho sản phụ ăn hàng ngày giúp chóng lại sức, giảm đau nhức và tê mỏi (Đỗ Huy Bích, 1979)           .
  • Mỡ trăn chứa nhiều hợp chất béo như palmitin, oleiu… dùng để trị bệnh ngoài da (ghẻ lở, phỏng). Nó còn là một tá dược có tác dụng nuôi da và làm cho các vị thuốc khác được trộn lẫn, dễ thấm vào da hơn (Đinh bá Luyện và Diệu Phương)
  • Xương trăn đem nấu cao (có thể nấu cả xương lẫn thịt) uống có tác dụng chữa đau lưng, nhức xương, nhất là đau cột sống. Cũng có thể dung xương trăn nấu cao phối hợp với xương các động vật khác (khỉ, nai, beo rừng, gấu …) dùng để bồi bổ sức khỏe, tăng cường thể lực.
  • Máu trăn pha với rượu uống có tác dụng bổ máu, chữa bệnh chóng mặt, hoa mắt. Người dùng thấy trong người mát, khoan khoái dễ chịu.

Xin lưu ý bạn đọc, dẫu sao, các bài thuốc trên đây cũng chỉ là kinh nghiệm dân gian, đòi hỏi phải được kiểm nghiệm và chứng minh bằng cơ sở khoa học.

Bên cạnh đó thì giá trị của da trăn trên thị trường ngày càng trở nên hiếm và đắt là không thể chối cãi được. Da trăn cũng như da của nhiều loài rắn khác có hoa văn đẹp, lạ kỳ và có độ bền cao. Chính vì vậy mà người ta ra sức lùng bắt loài bò sát này làm cho chúng ngày một ít đi, thậm chí vắng mặt ở nhiều nơi. Tại Ấn Độ, hàng năm đã xuất khẩu trung bình 46 tấn da rắn (chủ yếu là da trăn), đạt tới mức kỷ lục vào năm 1962 là 133 tấn. Cho tới nay số lượng quần thể của nhiều loài đã bị tụt xuống rõ rệt, trong đó có trăn và nhà nước đã phải thi hành các biện pháp bảo vệ.

Nhân chuyện xuất khẩu cũng xin nói thêm rằng, hiện nay ở các nước công nghiệp phát triển, con người có xu hướng thích nuôi các loài bò sát cảnh giống như trước đây người ta đã nuôi chó, mèo, chim và cá cảnh trong nhà. Ở Cộng hòa dân chủ Đức, một con trăn dài 2m trị giá từ 300 – 400 mác, tương đương với một chiếc xe đạp loại tốt nhất. Chính vì vậy mà chúng ta cũng có thể nghĩ tới việc xuất khẩu trăn và một số loài bò sát khác cùng với việc xuất khẩu phong lan, cả dĩa, chim yến phụng …

Sau cùng, trở lại cái giá trị muôn thuở mà con trăn đã đem lại cho con người từ bao đời nay – đó là vai trò diệt lũ chuột và các loài gậm nhấm khác, góp phần bảo vệ mùa màng và hạn chế các bệnh dịch. Một con trăn trong một năm có thể ăn tới cả ngàn con chuột, chưa kể là từ số chuột ấy lại có khả năng sinh ra con cái, cháu chắt…

Gần đây ở nhiều nơi thuộc đồng bằng sông Cửu Long người ta đã nuôi trăn như là một động vật kinh tế trong gia đình. Trăn dễ nuôi và ít tốn công chăm sóc, chuồng trại đơn giản không chiếm nhiều diện tích, thức ăn dễ tìm và chi phí rẻ, trong khi đó thu hoạch lợi nhuận cao. Trong tình hình hiện nay một gia đình cán bộ nuôi 2 con heo là chật vật lắm rồi, thế nhưng có thể nuôi 4 – 5 con trăn một cách dễdàng mà thu nhập còn cao hơn. Có điều thú vị là nếu bạn vì một lý do nào đó (đi công tác xa hàng tháng hay đôi lúc làm biếng) không chăm sóc được thi con trăn vẫn kiên trì chịu đói mà chờ đợi.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.